Γιάννης Καρούζος: «Εγκλωβισμός» σε αεροδρόμιο στο Ντουμπάι: Συνιστά περίπτωση ανωτέρας βίας για τον εργαζόμενο;

Τη στιγμή που συμπολίτες μας έχουν εγκλωβιστεί στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, κατόπιν αναστολής της εναέριας κυκλοφορίας στο πλαίσιο των εξελίξεων του πολέμου στη Μέση Ανατολή, ανακύπτει το ερώτημα εάν ο συγκεκριμένος αποκλεισμός συνιστά περίπτωση «ανωτέρας βίας» και, κατ’ επέκταση, εάν η αδυναμία παροχής εργασίας εκ μέρους τους, υπό την ιδιότητά τους ως εργαζομένων, μπορεί να θεωρηθεί ανυπαίτια.

Κατ’ αρχάς, πρέπει να διευκρινιστεί ότι η αδυναμία παροχής εργασίας διακρίνεται σε υπαίτια και ανυπαίτια.

Στην περίπτωση της ανυπαίτιας αδυναμίας, δηλαδή όταν η μη παροχή εργασίας δεν οφείλεται σε πταίσμα του εργαζομένου, αλλά σε απρόβλεπτο και εξαιρετικό γεγονός («ανωτέρα βία») ο τελευταίος απαλλάσσεται από την υποχρέωση παροχής της εργασίας του.

Ωστόσο, ειδικότερη ρύθμιση εισάγουν τα άρθρα 657 και 658 ΑΚ, τα οποία εφαρμόζονται στις εργασιακές σχέσεις. Σύμφωνα με αυτά, εάν η ανυπαίτια αδυναμία παροχής εργασίας οφείλεται σε «σπουδαίο λόγο» και ο εργαζόμενος έχει συμπληρώσει τουλάχιστον δέκα ημέρες απασχόλησης στην επιχείρηση, ο εργοδότης υποχρεούται να καταβάλει τον μισθό για ορισμένο χρονικό διάστημα. Η υποχρέωση αυτή εκτείνεται σε μισό μήνα, εφόσον ο εργαζόμενος απασχολεί στην επιχείρηση έως ένα έτος, και σε έναν μήνα, εφόσον η διάρκεια της εργασιακής σχέσης υπερβαίνει το έτος.

Εν προκειμένω, ο αποκλεισμός εργαζομένου σε αεροδρόμιο κράτους της Μέσης Ανατολής δεν θεωρείται. θεωρείται λόγος «ανωτέρας βίας», ώστε να καθίσταται η αδυναμία παροχής εργασίας ανυπαίτια. Και τούτο διότι, κατά την άποψή μας σαφώς συντρέχει πταίσμα του εργαζομένου, σε βαθμό, τουλάχιστον αμέλειας, ως προς την αδυναμία παροχής εργασίας, καθώς ο ίδιος θα μπορούσε να προβλέψει ότι η εμπόλεμη κατάσταση που επικρατεί την χρονική αυτή περίοδο στη Μέση Ανατολή ευλόγως δύναται να οδηγήσει σε επακόλουθους περιορισμούς, όπως απαγορεύσεις πτήσεων. 

Δεδομένης της υπαιτιότητας, στο πρόσωπο του εργαζομένου, ως προς την αδυναμία παροχής εργασίας, ο εργοδότης διαθέτει τα δικαιώματα που απορρέουν από τα άρθρα 382 και 330 ΑΚ περί αμφοτεροβαρών συμβάσεων, καθώς και από το άρθρο 652 ΑΚ, που αφορά ειδικώς στις υποχρεώσεις του εργαζομένου. Ειδικότερα, δύναται να περικόψει τον μισθό ή το ημερομίσθιο για το χρονικό διάστημα της απουσίας, ενώ, εάν ο μισθός έχει ήδη προκαταβληθεί, δικαιούται να τον αναζητήσει. Περαιτέρω, σε περίπτωση που υπέστη ζημία λόγω της υπαίτιας αδυναμίας παροχής εργασίας, μπορεί να αξιώσει και την αποκατάστασή της, όπως, για παράδειγμα, την επιπλέον αμοιβή που κατέβαλε σε άλλους εργαζομένους για υπερωριακή απασχόληση προκειμένου να καλυφθεί η απουσία. Τέλος, υπό προϋποθέσεις, δύναται να προβεί ακόμη και σε καταγγελία της σύμβασης εργασίας για σπουδαίο λόγο, χωρίς τήρηση προθεσμίας προειδοποίησης. Πάντως, η απουσία αυτή δεν μπορεί να δηλωθεί ως οικειοθελής αποχώρηση, καθόσον δεν πρόκειται για εγκατάλειψη της θέσης εργασίας.

Σε κάθε περίπτωση, οι εργαζόμενοι που έχουν αποκλειστεί σε αεροδρόμιο ξένου κράτους οφείλουν να ενημερώσουν αμελλητί τον εργοδότη τους για το κώλυμα που αντιμετωπίζουν, παρέχοντας κάθε διαθέσιμο αποδεικτικό στοιχείο. Η άμεση ενημέρωση και η καλή πίστη αμφότερων των μερών αποτελούν το ασφαλέστερο πλαίσιο διαχείρισης της κατάστασης.

Συνεκτιμώντας τις ιδιαίτερες περιστάσεις, ιδίως την ήδη υφιστάμενη εμπόλεμη κατάσταση και την αντικειμενική δυνατότητα πρόβλεψης περιορισμών στις αερομεταφορές, η αδυναμία παροχής εργασίας στην προκειμένη περίπτωση δύναται να χαρακτηριστεί ως υπαίτια. Εφόσον ο εργαζόμενος επέλεξε να μεταβεί σε περιοχή αυξημένου κινδύνου, αναλαμβάνει και τις συνέπειες μιας ενδεχόμενης αδυναμίας έγκαιρης επιστροφής του. Υπό αυτά τα δεδομένα, δεν πρόκειται για γνήσιο περιστατικό ανωτέρας βίας, αλλά για υπαίτια αδυναμία παροχής εργασίας, με τις αντίστοιχες έννομες συνέπειες, όπως αναφέρθηκαν ανωτέρω.

* Του Γιάννη Καρούζου, Δικηγόρου-Εργατολόγου

Ακολουθήστε το dikastiko.gr στο Google News και δείτε πρώτοι όλες τις ειδήσεις

Διαβάστε όλες τις τελευταίες ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο στο dikastiko.gr