Αγγελική Παπαπαναγιώτου-Λέζα: Οι τηλεματικές συνεδριάσεις στα τακτικά διοικητικά δικαστήρια – Μια νέα πραγματικότητα

Οι εξελίξεις στο πεδίο της εισαγωγής των νέων τεχνολογιών στον τομέα της δικαιοσύνης και ειδικότερα της διοικητικής δικαιοσύνης, σε συνδυασμό με νομοθετικές παρεμβάσεις, που  έχουν γίνει τα τελευταία έτη, ανοίγουν νέους δρόμους, δημιουργούν νέα δεδομένα και προοπτικές για τη σχέση δικαιοσύνης και διαδίκων.

1. Ιστορικά, τα τακτικά διοικητικά δικαστήρια σχεδιάστηκαν στις αρχές της δεκαετίας του 1960. Ειδικότερα, με το άρθρο  82 παρ. 2 του Συντάγματος του 1952 και το ν.δ. 3845/1958, τέθηκαν για πρώτη φορά, οι βάσεις για τη σύσταση και λειτουργία, αρχικά φορολογικών δικαστηρίων συγκροτούμενων από δικαστές καλυπτόμενους από τις εγγυήσεις του Συντάγματος. Ακολούθως, με το β.δ. 868/1961 συστάθηκαν οκτώ (8) πρωτοβάθμια και έξι (6) δευτεροβάθμια τακτικά φορολογικά δικαστήρια. Η έναρξη λειτουργίας τους έγινε την  1η.3.1962. Με το Σύνταγμα του 1975 ολοκληρώθηκε η οργάνωση ενός πλήρους συστήματος διοικητικής  δικαιοσύνης. Ειδικότερα, με το άρθρο 7 του ν. 505/1976 τα φορολογικά δικαστήρια του ν.δ. 3845/1958 μετονομάστηκαν σε τακτικά διοικητικά δικαστήρια και ακολούθησε πληθώρα νόμων με τους οποίους μεταβιβάστηκε πλειάδα διοικητικών διαφορών στη δικαιοδοσία των διοικητικών δικαστηρίων.

Σήμερα, στην ελληνική επικράτεια υπάρχουν: εννέα (9) Διοικητικά Εφετεία: Αθηνών, Θεσσαλονίκης, Ιωαννίνων, Κομοτηνής, Λάρισας, Πατρών, Πειραιώς, Τρίπολης και Χανίων και τριάντα (30) Διοικητικά Πρωτοδικεία: Αγρινίου, Αθηνών, Αλεξανδρούπολης, Βέροιας, Βόλου, Ηρακλείου, Θεσσαλονίκης, Ιωαννίνων, Καβάλας, Καλαμάτας, Κέρκυρας, Κοζάνης, Κομοτηνής, Κορίνθου, Λαμίας, Λάρισας, Λιβαδειάς, Μεσολογγίου, Μυτιλήνης, Ναυπλίου, Πατρών, Πειραιώς, Πύργου, Ρόδου, Σερρών, Σύρου, Τρικάλων , Τριπόλεως, Χαλκίδας και Χανίων. Επίσης, αρχικά προβλέπονταν σαράντα (40) μεταβατικές έδρες των διοικητικών δικαστηρίων της Χώρας, που δικαιολογούνταν -κατά τον αρχικό σχεδιασμό τους- λόγω των υφιστάμενων πληθυσμιακών, συγκοινωνιακών, κοινωνικών, οικονομικών και τεχνολογικών δεδομένων. Στην πορεία, οι είκοσι (20) εξ αυτών καταργήθηκαν με τον ν. 4274/2014 (Α΄ 147), όπως, για παράδειγμα, η μεταβατική του Διοικητικού Πρωτοδικείου Αθηνών στην Ελευσίνα, καθόσον πλέον δεν εξυπηρετούσαν τον αρχικό σκοπό του σχεδιασμού τους λόγω της αλλαγής των δεδομένων που είχαν ληφθεί υπόψιν. Σήμερα, υφίστανται είκοσι (20)  μεταβατικές έδρες τακτικών διοικητικών δικαστηρίων, όπως η  κατά τόπον αρμοδιότητα αυτών έχει καθορισθεί με τον ν. 5028/2023. Ειδικότερα, μεταβατικές έδρες έχουν δύο (2) Διοικητικά Εφετεία: 1) το Διοικητικό Εφετείο Ιωαννίνων με μεταβατική την Κέρκυρα και  2) το Διοικητικό Εφετείο Πειραιώς με μεταβατικές έδρες τη Μυτιλήνη, τη Ρόδο και τη Σύρο και δώδεκα (12) Διοικητικά Πρωτοδικεία: 1) το Διοικητικό Πρωτοδικείο Αλεξανδρούπολης με μεταβατική έδρα την Ορεστιάδα, 2) το Διοικητικό Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης με μεταβατική την Κατερίνη, 3) το Διοικητικό Πρωτοδικείο Ιωαννίνων με μεταβατικές έδρες την Άρτα, την Πρέβεζα και την Ηγουμενίτσα, 4) το Διοικητικό Πρωτοδικείο Κοζάνης με μεταβατικές έδρες την Καστοριά και τη Φλώρινα, 5) το Διοικητικό Πρωτοδικείο Κομοτηνής με μεταβατική έδρα την Ξάνθη, 6) το Διοικητικό Πρωτοδικείο Μεσολογγίου με μεταβατική έδρα τη Λευκάδα, 7) το Διοικητικό Πρωτοδικείο Μυτιλήνης με μεταβατική έδρα τη Χίο, 8) το Διοικητικό Πρωτοδικείο Πατρών με μεταβατική έδρα το Αργοστόλι, 9) το Διοικητικό Πρωτοδικείο Πύργου με μεταβατική  έδρα τη Ζάκυνθο, 10) το Διοικητικό Πρωτοδικείο Ρόδου με μεταβατικές έδρες την Κάλυμνο και την Κω, 11) το Διοικητικό Πρωτοδικείο  Σύρου με μεταβατική έδρα τη Σάμο και 12) το Διοικητικό Πρωτοδικείο Τρίπολης με μεταβατική έδρα τη Σπάρτη [βλ. την ιστοσελίδα της Γενικής Επιτροπείας της Επικρατείας των ΤΔΔ, στη διεύθυνση (URL): https://www.adjustice.gr/webcenter/portal/epitropeia/, στον σύνδεσμο «Τακτικά Διοικητικά Δικαστήρια» και υποσύνδεσμο «Σύνθεση/Λειτουργία»].

Η σύσταση μεταβατικών εδρών των τακτικών  διοικητικών δικαστηρίων στους νομούς, στους οποίους δεν λειτουργούσε διοικητικό δικαστήριο, ήταν αναγκαία, λαμβανομένων υπόψιν των τότε επικρατουσών συγκοινωνιακών, οικονομικών, τεχνολογικών κ.λπ. δεδομένων, καθόσον ενίσχυε το δικαίωμα πρόσβασης του πολίτη στα τακτικά διοικητικά δικαστήρια διευκολύνοντας την επικοινωνία του δικαστηρίου με τους διαδίκους και τους συνηγόρους τους. Ωστόσο, στην πορεία  αναδείχθηκαν πολλά προβλήματα όσον αφορά την υποστήριξη των μεταβατικών εδρών, κυρίως, αφενός λόγω της  σημαντικής έλλειψης δικαστικών υπαλλήλων να υποστηρίξουν την διαδικασία αυτή και της δυσχέρειας κάλυψης των οδοιπορικών εξόδων δικαστών και δικαστικών υπαλλήλων που μετέβαιναν στις μεταβατικές έδρες, και αφετέρου των μεγάλων καθυστερήσεων που παρατηρούνταν στην εκδίκαση των υποθέσεων των μεταβατικών εδρών, καθόσον οι δικάσιμοι στις μεταβατικές έδρες των δικαστηρίων ήταν ελάχιστες(συνήθως δύο ετησίως),που μπορούσαν, τα διοικητικά δικαστήρια ,να προσδιορίσουν για τις έδρες αυτές [βλ. τις «Γενικές Εκθέσεις για την πορεία των εργασιών των ΤΔΔ» στην ιστοσελίδα της Γενικής Επιτροπείας της Επικρατείας των ΤΔΔ, στη διεύθυνση (URL): https://www.adjustice.gr/webcenter/portal/epitropeia/, στον σύνδεσμο «Γενικές Εκθέσεις»].

2. Με τον ν. 5028/2023 «Αναδιάταξη περιφερειών και αποκέντρωση αρμοδιοτήτων των τακτικών διοικητικών δικαστηρίων, οργάνωση της τηλεματικής συνεδρίασης, μετατροπή μεταβατικών εδρών και ίδρυση δικαστικών γραφείων τηλεματικής- Λοιπές επείγουσες ρυθμίσεις του Υπουργείου Δικαιοσύνης και άλλες διατάξεις» (Α΄ 54), επιχειρήθηκε ο εξορθολογισμός της οργάνωσης των τακτικών διοικητικών δικαστηρίων, υπό το πρίσμα μιας προσέγγισης, που αναγνωρίζει την ανάγκη σύνδεσης της πολιτικής για τη χωροταξία των δικαστηρίων με τις λοιπές δημόσιες τομεακές πολιτικές για τη δικαιοσύνη. Περαιτέρω, επιχειρήθηκε η αναθεώρηση του δικαστικού χάρτη των διοικητικών δικαστηρίων αξιοποιώντας τη χρήση  της σύγχρονης τεχνολογίας. Ειδικότερα, με τις διατάξεις των άρθρων 3-12 του Β΄ κεφαλαίου του προαναφερόμενου νόμου, αποσαφηνίστηκε ορολογικά και πλαισιώθηκε θεσμικά με τις απαιτούμενες δικονομικές εγγυήσεις, που διασφαλίζουν το δικαίωμα σε δίκαιη δίκη με τη χρήση των νέων τεχνολογιών, σύμφωνα και με τις κατευθυντήριες γραμμές της CEPEJ [βλ. σχ Guidelines on videoconferncing in judicial proceedings CEPEJ  (2021), 4] ο νέος θεσμός του δικαστηρίου τηλεματικής που εισήχθη στην ελληνική έννομη τάξη με τον ν. 4938/2022, γεγονός που θέτει σε εντελώς νέες βάσεις τη σχέση δικαιοσύνης και διαδίκων, αλλά και ευρύτερα τη σχέση δικαιοσύνης και κοινωνίας (βλ. ανάλυση συνεπειών ρύθμισης του νόμου).

3. Ήδη, οι εξελίξεις στο πεδίο της εισαγωγής των νέων τεχνολογιών, ιδίως στα τακτικά διοικητικά δικαστήρια, τρέχουν με πάρα πολύ γρήγορους ρυθμούς τα τελευταία χρόνια. Ειδικότερα, από το 2016 έχει ενοποιηθεί το Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα (ΟΠΣ) του Συμβουλίου της Επικρατείας με τα επιμέρους πληροφοριακά συστήματα που λειτουργούσαν σε ορισμένα εκ των τακτικών διοικητικών δικαστηρίων και λειτουργεί το υφιστάμενο Ολοκληρωμένο Σύστημα Διαχείρισης Δικαστικών Υποθέσεων της Διοικητικής Δικαιοσύνης (ΟΣΔΔΥ- ΔΔ), που καλύπτει πλήρως τη λειτουργία του Συμβουλίου της Επικρατείας και όλων των τακτικών διοικητικών δικαστηρίων ως προς το σύνολο των δραστηριοτήτων τους. Ήδη, από τον Δεκέμβριο του 2023, υλοποιείται το έργο «Ψηφιακή αναβάθμιση ΟΣΔΔΥ-ΔΔ», το οποίο αφορά στην αντικατάσταση του υφιστάμενου Ολοκληρωμένου Συστήματος Διαχείρισης Δικαστικών Υποθέσεων της Διοικητικής Δικαιοσύνης. Σύμφωνα με το τρέχον χρονοδιάγραμμα, η δοκιμαστική λειτουργία του νέου αναβαθμισμένου συστήματος  προγραμματίζεται για τα μέσα Ιουνίου 2026 και η θέση σε παραγωγική λειτουργία για τον Οκτώβριο 2026. Ειδικότερα, στο έργο αυτό, πέραν της αντικατάστασης του υπάρχοντος  εξοπλισμού, προβλέπονται, μεταξύ άλλων: α) πλήρης αποϋλοποιημένη λειτουργία των δικαστηρίων, χωρίς την ανάγκη διακίνησης φυσικών φακέλων, β) δυνατότητες ηλεκτρονικής κατάθεσης όλων των κατηγοριών δικογράφων ,ηλεκτρονικής διακίνησης των εγγράφων, ηλεκτρονικής επίδοσης μέσω της υλοποίησης διαλειτουργικοτήτων [όπως με το ΟΠΣ του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, το portal Olomeleia του  ΔΣΑ, το Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα των Ποινικών και Πολιτικών Δικαστηρίων (ΟΣΔΔΥ ΠΠ), το κεντρικό σύστημα ηλεκτρονικής διακίνησης εγγράφων του Δημοσίου (Κ-ΣΗΔΕ), τη Βουλή των Ελλήνων, το Εθνικό Τυπογραφείο, το Μητρώο Ανθρώπινου Δυναμικού Ελληνικού Δημοσίου κ.λπ.], ηλεκτρονικής παρακολούθησης των υποθέσεων, καθώς και επικοινωνίας μέσω ηλεκτρονικών μηνυμάτων προς τον σκοπό  της  αποτελεσματικότερης και ταχύτερης επικοινωνίας των δικαστηρίων με τους δικηγόρους και τους πολίτες, γ) αποτελεσματικότερη διαχείριση των υποθέσεων μέσω της  εμφάνισης της πλήρους εικόνας του ψηφιακού φακέλου της υπόθεσης, ο οποίος θα περιέχει, εκτός από τα έγγραφά της, την επικοινωνία μεταξύ του δικαστηρίου και των διαδίκων, καθώς και την πλήρη παρουσίαση του ιστορικού της στα δικαστήρια όλων των βαθμών, δ) χρήση των εφαρμογών της τεχνητής νοημοσύνης για την αυτόματη ανωνυμοποίηση των αποφάσεων, καθώς και την αποτελεσματικότερη και ταχύτερη ευρετηρίασή τους στο αριθμητικό και καθ’ ύλην ευρετήριο, ε) δυνατότητα προηγμένης έρευνας στη νομολογία και προηγμένης αναζήτησης μέσω ελεύθερου κειμένου, τόσο για τους δικαστές όσο και για τους δικηγόρους και το ευρύ κοινό, στις ανωνυμοποιημένες αποφάσεις, ζ) δυνατότητα  άμεσης επικοινωνίας και συνεργασίας μεταξύ δικαστικών λειτουργών και υπαλλήλων μέσω ηλεκτρονικού συνεργατικού περιβάλλοντος για την  συνεπεξεργασία κειμένων, η) δυνατότητα εξαγωγής σύνθετων στατιστικών στοιχείων με βάση το αναβαθμισμένο  υποσύστημα Business Intelligence (BI), στο οποίο θα καταλήγει το πλήθος των δεδομένων που θα αντλούνται από τις υποεφαρμογές του ΟΣΔΔΥ-ΔΔ και στη συνέχεια θα τυγχάνουν επεξεργασίας και θα παράγονται αξιόπιστα και εξειδικευμένα στατιστικά στοιχεία, θ) ψηφιοποίηση των εγγράφων κάποιων εκ των φακέλων των εκκρεμών υποθέσεων, ι) ψηφιακή βιβλιοθήκη, ια) εφαρμογή καταγραφής των παγίων, και ιβ) πλήρης αναβάθμιση της εφαρμογής του μητρώου δικαστικών λειτουργών και δικαστικών υπαλλήλων,της εφαρμογής διακίνησης και διεκπεραίωσης εγγράφων και της εφαρμογής ηλεκτρονικής διαχείρισης των δικαστικών υποθέσεων. Ακόμη, στο πλαίσιο του έργου «Υπηρεσίες τηλεδιάσκεψης σε δικαστήρια και σωφρονιστικά καταστήματα και παροχή υπηρεσιών ενημέρωσης της πορείας των πινακίων και των εκθεμάτων των δικαστηρίων (Ηλεκτρονικό Πινάκιο)», που τέθηκε σε παραγωγική λειτουργία στις 10.6.2025, εγκαταστάθηκε στο σύνολο των  δικαστηρίων της χώρας, δηλαδή πολιτικά (τα οποία θα καλύπτουν και τις ανάγκες των συστεγαζόμενων διοικητικών δικαστηρίων) και διοικητικά,  ο αναγκαίος ηλεκτρονικός και υποστηρικτικός εξοπλισμός για τη διεξαγωγή των τηλεματικών συνεδριάσεων.

Εξάλλου, προκειμένου να οργανωθεί με τρόπο ενιαίο η διαδικασία της τηλεματικής συνεδρίασης, τόσο για τις προϋφιστάμενες περιπτώσεις εξ αποστάσεως εκδίκασης υποθέσεων (άρθρο 79 του ν. 4635/2019) όσο και για τον νέο θεσμό των δικαστικών γραφείων τηλεματικής, και για να διασφαλιστούν οι αναγκαίες διαδικαστικές εγγυήσεις, επήλθαν και νομοθετικές παρεμβάσεις τόσο στον Κώδικα Οργανισμού Δικαστηρίων (άρθρο 2) όσο και στον Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας (ΚΔΔ) (άρθρο 133 και άρθρα 133Α έως 133Ε). 

Περαιτέρω, οι δράσεις που απαιτούνται για την ίδρυση, την οργάνωση και τη λειτουργία των δικαστικών γραφείων τηλεματικής των τακτικών διοικητικών δικαστηρίων και για την εισαγωγή της χρήσης των τεχνολογιών τηλεματικής σε αυτά, υλοποιούνται με βάση τη σύνοψη βημάτων οδικού χάρτη και το χρονοδιάγραμμα ενεργειών, τα οποία προσαρτώνται ως Παράρτημα στον ν. 5028/2023 και αποτελούν αναπόσπαστο  μέρος αυτού, ενώ στο Υπουργείο Δικαιοσύνης έχει συσταθεί επιτροπή για την παρακολούθηση της υλοποίησης του εν λόγω χάρτη.

4. Ήδη, στα τακτικά διοικητικά δικαστήρια, παρά τις όποιες αρχικές επιφυλάξεις είχαν διατυπωθεί ως προς την επιτυχία του εγχειρήματος και ως προς την αποδοχή από την τοπική κοινωνία,  διοργανώθηκαν με υποδειγματικό τρόπο τηλεματικές συνεδριάσεις με απόλυτη επιτυχία σε μεταβατικές έδρες και συγκεκριμένα: Το πρώτον, τον Δεκέμβριο του 2024, από το Διοικητικό Πρωτοδικείο  Πατρών με τη μεταβατική έδρα του Αργοστολίου. Ακολούθησαν το  Διοικητικό Εφετείο Ιωαννίνων με τη μεταβατική του έδρα στην Κέρκυρα, το Διοικητικό  Εφετείο Πειραιώς με την μεταβατική έδρα της Σύρου και το Διοικητικό  Πρωτοδικείο Τρίπολης με την μεταβατική  έδρα της Σπάρτης εντός του β΄ εξαμήνου του 2025, ενώ για το Α΄ εξάμηνο του 2026 έχουν προγραμματισθεί τηλεματικές συνεδριάσεις για όλες τις μεταβατικές έδρες των τακτικών διοικητικών δικαστηρίων.

5. Ρόλος και λειτουργία των δικαστικών γραφείων τηλεματικής: Προβλέπονται τρεις κατηγορίες γραφείων τηλεματικής: α) Δικαστικά Γραφεία Τηλεματικής, στις υφιστάμενες μεταβατικές έδρες, καθώς το σύνολο αυτών θα μετατραπεί κατά το β΄ εξάμηνο 2026 σε τέτοια δικαστικά γραφεία (βλ. α/α 8 του Χρονοδιαγράμματος ενεργειών του ν. 5028/2023), β) Δικαστικά Γραφεία Τηλεματικής που θα προκύψουν από την  ενδεχόμενη  μετατροπή υφιστάμενων Διοικητικών Δικαστηρίων σε τέτοια δικαστικά γραφεία (άρθρο 2 παρ. 1 του ν. 4938/2022, Α΄109, όπως τροποποιήθηκε με το άρθρο 3 του ν. 5028/2023 και α/α 9 του χρονοδιαγράμματος) και γ) Δικαστικά Γραφεία Τηλεματικής που θα ιδρυθούν το πρώτον, ήτοι σε πόλεις που δεν λειτουργούν Διοικητικά Δικαστήρια (βλ. ό.π. άρθρο 2 παρ. 1 του ν. 4938/2022 και α/α 9 του χρονοδιαγράμματος). Στην τελευταία περίπτωση, ωστόσο, για να πετύχει το εγχείρημα απαιτείται:  επαρκής χώρος (επιφάνεια) και διάταξη για τη διεξαγωγή δικών, όμοια (κατά το μέτρο του εφικτού) με αίθουσα δικαστηρίου, συμπεριλαμβανομένων επίπλων, όπως γραφεία, καθίσματα, χωρίσματα κ.λπ., κατάλληλη διαμόρφωση του χώρου για τη διεξαγωγή δικών, υλικοτεχνικός εξοπλισμός για την υλοποίηση της τηλεδιάσκεψης, σύνδεση στο διαδίκτυο ΣΥΖΕΥΞΙΣ ΙΙ (ενσύρματα και ασύρματα) για την υποστήριξη της διαδικασίας και την πρόσβαση στις εφαρμογές τηλεδιάσκεψης και επί τόπου υποστήριξη από εξειδικευμένο προσωπικό της διοικητικής δικαιοσύνης, αρμόδιο για την υποστήριξη των διαδίκων και της δίκης, αλλά και για την τεχνική υποστήριξη της τηλεδιάσκεψης και τη διαχείριση του εξοπλισμού.

Στην περίπτωση των μεταβατικών εδρών, σκοπός των Δικαστικών Γραφείων Τηλεματικής (εφεξής ΔΓΤΜ) είναι η υποστήριξη της διεξαγωγής συνεδριάσεων χωρίς τη φυσική παρουσία των δικαστικών λειτουργών. Στην περίπτωση αυτή, οι δικαστές δεν δικάζουν στη μεταβατική έδρα, αλλά παρίστανται μέσω τηλεδιάσκεψης από την κύρια έδρα του δικαστηρίου, ενώ οι διάδικοι, οι πληρεξούσιοι δικηγόροι και το κοινό βρίσκονται στο ΔΓΤΜ. Τόπος συνεδρίασης, για τις μεταβατικές έδρες, θεωρείται στην περίπτωση αυτή η κύρια έδρα του δικαστηρίου, οι δε διάδικοι και οι πληρεξούσιοι δικηγόροι τους έχουν τη δυνατότητα να παραστούν και να μετέχουν στη συνεδρίαση ευρισκόμενοι είτε στον τόπο της συνεδρίασης( κύριας έδρας)  είτε στον τόπο της μεταβατικής έδρας (άρθρο 133 παρ. 6Α ΚΔΔ). Στον χώρο του ΔΓΤΜ παρευρίσκονται οι διάδικοι, οι πληρεξούσιοι δικηγόροι και άλλα πρόσωπα που μπορεί να συμμετέχουν στη διαδικασία. Στον χώρο του ΔΓΤΜ μπορεί να παρευρίσκεται κοινό, όπως και στην περίπτωση μίας δια ζώσης συνεδρίασης.

Κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης, ο δικαστής που διευθύνει τη συζήτηση αποφασίζει σχετικά με την έναρξη και την περάτωση της τηλεματικής συνεδρίασης και μεριμνά για την ομαλή διεξαγωγή της (άρθρο 133Γ παρ. 5 ΚΔΔ). Εάν  το δικαστήριο διαπιστώσει, σε οποιαδήποτε στάση της δίκης, ότι δεν είναι εφικτή η σταθερή σύνδεσή του με τον απομακρυσμένο τόπο, έχει την ευχέρεια να αναβάλει την εκδίκαση της υπόθεσης/των υποθέσεων ή τη διενέργεια κάθε άλλης διαδικαστικής πράξης, αυτεπαγγέλτως ή μετά από αίτηση των διαδίκων (άρθρο 133 παράγραφος 9 ΚΔΔ). Όσοι διάδικοι ζητούν αναβολή, παριστάμενοι στον απομακρυσμένο τόπο, δεν υποχρεούνται σε καταβολή παραβόλου αναβολής (άρθρο 133Γ παρ. 6 ΚΔΔ). Ο δικαστικός υπάλληλος (του απομακρυσμένου τόπου) ταυτοποιεί τους διαδίκους, τους πληρεξούσιους δικηγόρους και τα πρόσωπα που μετέχουν στη διαδικασία από τον απομακρυσμένο τόπο (άρθρο 133Γ παρ. 3 ΚΔΔ). Έγγραφα που προσκομίζονται από τους διαδίκους στον απομακρυσμένο τόπο κατά τη συνεδρίαση, προκειμένου να τεθούν υπόψη του δικαστηρίου και αφορούν ζήτημα κρίσιμο για τη διαδικασία, μπορούν να σκαναριστούν από τον δικαστικό υπάλληλο που βρίσκεται εκεί  και να προβληθούν στις οθόνες της αίθουσας συνεδρίασης του δικαστηρίου. Αμέσως μετά την ολοκλήρωση της τηλεματικής συνεδρίασης, ο  ορισθείς  δικαστικός υπάλληλος του απομακρυσμένου τόπου συντάσσει για κάθε υπόθεση έκθεση με το περιεχόμενο του άρθρου 133 ΚΔΔ, την οποία διαβιβάζει στη γραμματεία του δικαστηρίου, προκειμένου να συσχετιστεί με τον φάκελο της υπόθεσης και να επισυναφθεί στο οικείο πρακτικό συνεδρίασης.

 Συμπεράσματα: 

α) Ήδη, η πορεία  υλοποίησης των τηλεματικών συνεδριάσεων στις υφιστάμενες μεταβατικές έδρες εξελίσσεται ικανοποιητικά, προάγοντας την ποιότητα και την ταχύτητα απονομής της δικαιοσύνης και εξοικονομώντας δημόσιους πόρους. Ενδέχεται, όμως, να προκύψουν ζητήματα στις περιπτώσεις που προβλέπεται κοινή με τα πολιτικά δικαστήρια χρήση του εξοπλισμού, οπότε, στην περίπτωση αυτή, απαιτείται η συνεργασία μεταξύ των διευθυνόντων τα δικαστήρια, και κυρίως του διευθύνοντος το πολιτικό δικαστήριο στον οποίο έχει παραδοθεί ο εξοπλισμός, προκειμένου να διατεθεί τόσο το ακροατήριο ή άλλη κατάλληλα διαμορφωμένη αίθουσα, όσο και ο απαιτούμενος τεχνολογικός εξοπλισμός, καθώς και να εξασφαλισθεί η αναγκαία τεχνική υποστήριξη (βλ. άρθρο 133Β παρ. 3 ΚΔΔ) για τις ανάγκες των προγραμματισμένων τηλεματικών συνεδριάσεων του τακτικού διοικητικού δικαστηρίου. Αυτό συμβαίνει, διότι τα περισσότερα από τα ως άνω τακτικά διοικητικά δικαστήρια χρησιμοποιούν το  ακροατήριο του πολιτικού δικαστηρίου  εντός του δικαστικού μεγάρου στο οποίο στεγάζονται τα πολιτικά και ποινικά δικαστήρια, καθόσον είτε συστεγάζονται με αυτά είτε τα κτήρια, στα οποία στεγάζονται αυτά, δεν διαθέτουν δικό τους  χώρο ακροατηρίου, γεγονός, ωστόσο, που γεννά προβλήματα λόγω της χρήσης του χώρου για τις ανάγκες των πολιτικών και ποινικών δικών. Κατά συνέπεια, η Πολιτεία οφείλει, στο πλαίσιο μιας πολιτικής στέγασης των διοικητικών δικαστηρίων, να διασφαλίσει τη στέγαση αυτών σε χώρους που θα εξασφαλίζουν τις απαραίτητες υποδομές, ώστε να στηρίξει και τις τομεακές πολιτικές της για τη δικαιοσύνη. 

β) Η ομαλή και αποτελεσματική λειτουργία των Δικαστικών Γραφείων Τηλεματικής (ΔΓΤΜ) προϋποθέτει την ολοκληρωμένη και ασφαλή διασύνδεση τους με το ΟΣΔΔΥ- ΔΔ. Η εν λόγω διαλειτουργικότητα μεταξύ των δύο συστημάτων είναι κρίσιμη για να διασφαλίσει την αδιάλειπτη ροή, την εμπιστευτικότητα και την ακεραιότητα των δεδομένων, να απλοποιήσει τις διαδικασίες για τους τελικούς χρήστες και να ελαχιστοποιήσει τις πιθανότητες λαθών, αποκλίσεων και ασυμφωνιών στις πληροφορίες που αφορούν τις τηλεματικές δικαστικές συνεδριάσεις και τις αίθουσες διεξαγωγής τους. 

γ) Για την επιτυχία του εγχειρήματος των  ΔΓΤΜ είναι απαραίτητη η ολοκλήρωση της ψηφιοποίησης των διαδικασιών, ώστε οι διάδικοι να έχουν απομακρυσμένη πρόσβαση στα στοιχεία της δικογραφίας. Ήδη, όπως αναφέρθηκε, στο πλαίσιο του νέου έργου «Ψηφιακή αναβάθμιση του ΟΣΔΔΥ- ΔΔ», που αναμένεται να τεθεί σε δοκιμαστική λειτουργία από τον Ιούνιο του 2026, προωθείται η πλήρης αποϋλοποίηση της δικογραφίας.

δ) Είναι απαραίτητη η επαναξιολόγηση  των υφιστάμενων μεταβατικών εδρών, αφού ληφθούν υπόψιν τα νεότερα συγκοινωνιακά δεδομένα, με τη διατήρηση, ωστόσο, απαραιτήτως των μεταβατικών εδρών σε ακριτικές και νησιωτικές περιοχές, όπως και η αξιολόγηση της υφιστάμενης κατάστασης των διοικητικών δικαστηρίων με βάση τα νέα στατιστικά στοιχεία.

ε) Τέλος, είναι σκόπιμη η εξέταση της πιθανότητας δημιουργίας και νέων ΔΓΤΜ σε σημεία που δεν εξυπηρετούνται από τακτικό διοικητικό δικαστήριο, εφόσον, όμως, εξασφαλιστούν οι αναγκαίες προϋποθέσεις τόσο από άποψη προσωπικού, ικανού να υποστηρίξει την όλη διαδικασία, όσο και υποδομών.

Η χρήση των νέων τεχνολογιών δημιουργεί μια νέα πραγματικότητα. Ενέχει  ευκαιρίες, προκλήσεις, αλλά και κινδύνους. Ένας τέτοιος κίνδυνος ελλοχεύει στην παραβίαση της ασφάλειας των ηλεκτρονικών συστημάτων που χρησιμοποιούνται στο χώρο μας, όπου η εμπιστευτικότητα των δικαστικών διαδικασιών και η εμπιστοσύνη των πολιτών στο νομικό σύστημα έχουν εξέχουσα σημασία. Η διενέργεια τηλεματικών δικών στις μεταβατικές έδρες των διοικητικών δικαστηρίων και η δημιουργία νέων ΔΓΤΜ σε σημεία της επικράτειας, στα οποία δεν υπάρχουν μεταβατικές έδρες, δίνει τη δυνατότητα στους διαδίκους να απολαμβάνουν το δικαίωμα δικαστικής προστασίας πιο εύκολα, πιο γρήγορα και με μικρότερο κόστος. Ταυτόχρονα, δικαστές, δικηγόροι και δικαστικοί υπάλληλοι μπορούν να επιτελέσουν το λειτούργημά τους ταχύτερα και αποτελεσματικότερα. Μέχρι, όμως, οι τηλεματικές δίκες να γίνουν καθημερινότητα, είναι αναγκαίο όλοι οι εμπλεκόμενοι να επιδείξουν προσοχή, επιμονή, υπομονή και αυτοσυγκράτηση, ώστε να υποστηριχθεί ο θεσμός  και να αντιμετωπιστούν οι «παιδικές ασθένειες» που μπορούν να οδηγήσουν σε δυσλειτουργίες, με απώτερο σκοπό την ενίσχυση της παροχής αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας σε όλους τους πολίτες.     

Ακολουθήστε το dikastiko.gr στο Google News και δείτε πρώτοι όλες τις ειδήσεις

Διαβάστε όλες τις τελευταίες ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο στο dikastiko.gr