Ιωάννης Πανούσης: Υπάρχει εγκληματολογική Φιλοσοφία;

Κατά τη γνώμη μου, η Εγκληματολογία στέκει ανάμεσα στη Φιλοσοφία και την Ηθική

NEWSROOM 07.01.2026 | 06:52

(EUROKINISSI)

DIKASTIKO.GR / ΑΡΘΡΑ / Ιωάννης Πανούσης: Υπάρχει εγκληματολογική Φιλοσοφία;

Ξύλινα σπαθιά, ματωμένα γόνατα στον πόλεμό μας

Θοδωρής Βοριάς, Ανιλίνες

Αν ως Φιλοσοφία νοούμε ‘την αγάπη για τη σοφία’, τότε η Εγκληματολογία είναι ‘η αγάπη για την κατανόηση’ της αλήθειας των προσώπων και των πραγμάτων.

Η οντολογική προσέγγιση της υπέρβασης των [αρχαίων και σύγχρονων] μύθων και των [θεωρητικών] δοξασιών δεν αφαιρεί από την Εγκληματολογία την ηθική της Φιλοσοφία, χωρίς όμως να αλλοιώνει ή να μειώνει το σκληρό πυρήνα της επιστήμης.

Μακριά συνεπώς από φαντασιοκοπίες και μεταφυσική αναζητείται ‘το Όλον Πρόσωπο του ανθρώπου-εγκληματία’ κι όχι απλώς οι επιμέρους πτυχές της προσωπικότητάς του, δίχως να ασκείται επιρροή από τους ποινικούς χαρακτηρισμούς της πράξης του.

Με βάση το επίπεδο των σημερινών γνώσεων [tantum possumus quantum scimus] οφείλει ο εγκληματολόγος να εντάξει στο γενικό πλαίσιο του χωρόχρονου, στο μερικό πλαίσιο του status και στο ειδικό πλαίσιο των περιστάσεων την προσωπική χρήση [ακόμα και κατάχρηση] της ελευθερίας της βούλησης του συγκεκριμένου ανθρώπου.

Η φιλοσοφία της ζωής του καθενός [existentialism] υπερβαίνει πάντοτε την όποια μηχανιστική ερμηνεία.

Αν το έγκλημα συνιστά ‘τη συνάντηση υποστάσεων, καταστάσεων και [άλλων] ανθρώπων’, τότε ο ‘εγκληματίας’ είναι συχνά ταυτόχρονα θύτης και θύμα της λαθεμένης ανά-γνωσης εαυτού και αλλήλων και ορισμένοι εγκληματολόγοι όμηροι μίας ιδεοληπτικής παντογνωσίας [στην ουσία, αγνωσίας] περί ‘των όντων ως όντων’, η οποία καταλήγει σε μία αντικειμενικοποίηση των όρων της εγκληματογένεσης [κάτι σαν παβλωφικά ανακλαστικά].

Κατά τη γνώμη μου, η Εγκληματολογία στέκει ανάμεσα στη Φιλοσοφία και την Ηθική κι επειδή η ‘εκκοσμίκευσή της’ την απομάκρυνε από τις Απόλυτες θεολογικές Αλήθειες δεν έχει κανένα λόγο να υποκύψει σε εξίσου Απόλυτες πολιτικές Αλήθειες [δογματισμού ή ολοκληρωτισμού] [sic].

Ως καθολική επιστήμη του Ανθρώπου στην οριακή στιγμή της εγκληματογένεσης πρέπει ν’ απορρίψει την Πολεμοχαρή εκδοχή [warmaking Criminology] και τη συνεχή [δήθεν αιτιολογούσα] πολεμική κατά του μη-αρεστού Κράτους και να καταστεί μία ειρηνοποιός Εγκληματολογία [peacemaking Criminology], η οποία συμβάλλει στην επανόρθωση και την αποκατάσταση κι όχι στην εκδικητική [μη-]δικαιοσύνη.

Τα υπόλοιπα είναι μορφές προπαγάνδας κι όχι επιστημονικές ανα-λύσεις.

ΥΓ. Σχετικά με την Εγκληματολογία των πραγματικών Πολέμων [κι όχι του πετροπόλεμου των καταργηστοδικαιωματιστών] αυτή χρειάζεται βαθύτερη έρευνα, γιατί εμπλέκονται πολλοί μη ευκόλως διαπιστούμενοι παράγοντες

ΥΓ2. Όσοι καλλιεργούν το όραμα του Κριτικο-Ριζοσπαστισμού στις ποινικές επιστήμες μήπως ήρθε η ώρα να μας περι-γράψουν με ακρίβεια ποιοι εγκληματίες, με ποιες ποινές και σε ποιες φυλακές θα εγκλείονται όσοι τελούν ποια εγκλήματα;

Ωραίος ο θεωρητικός φουκωικός λόγος αλλά η απάντηση για τη μεταχείριση των σκληρών εγκληματιών [κι όχι των μικροδιαβόλων] σε ποιο μοντέλο [έστω πειραματικό] αντιστοιχεί;