Κώστας Παπαδάκης: Η παράλειψη καθαρογράφησης των αθωωτικών αποφάσεων πλήττει σοβαρά την κοινωνία και βλάπτει τη νομική επιστήμη

Ένας από τους μεγάλους στόχους με τους οποίους ξεκινά η νέα χρονιά για τον νομικό κόσμο είναι η αποκατάσταση της σύνταξης του σκεπτικού των αθωωτικών αποφάσεων, η οποία παραλείπεται τουλάχιστον από το 2019 ύστερα από τις διαδοχικές τροποποιήσεις του άρθρου 142 παρ. 4 Κ.Ποιν.Δ. σε συνδυασμό με Υπουργικές Αποφάσεις που εκδίδονται για κάθε δικαστήριο ύστερα από γνώμη της Ολομέλειας των μελών του.

Η στέρηση του δικαιώματος διατύπωσης του σκεπτικού και των πρακτικών της αθωωτικής ποινικής δίκης μεταξύ άλλων :

1) Παραβιάζει το τεκμήριο αθωότητας και το συνταγματικά κατοχυρωμένο δικαίωμα στην προσωπικότητα και στη δίκαιη δίκη, αφού αποστερεί στον κατ αμάχητο τεκμήριο πλέον αθώο τη δυνατότητα δημόσιας διατύπωσης της αθωότητάς του όταν τα κατηγορητήρια, κλητήρια θεσπίσματα και παραπεμπτικά βουλεύματα καθώς και οι τυχόν πρωτόδικες καταδικαστικές αποφάσεις παραμένουν εσαεί γραπτά με δυσμενές περιεχόμενο για αυτόν.

2) Εμποδίζει την πρόοδο της νομολογίας ιδίως σε φιλελεύθερες υπερασπιστικές δικαστικές αποφάσεις και περιφρονεί το μόχθο των «συμπραττόντων των λειτουργών της δικαιοσύνης» δικηγόρων που αυξάνεται ολοένα στις ποινικές δίκες με την επιμέλεια σύνταξης αυτοτελών ισχυρισμών, ενστάσεων, αντιρρήσεων, δηλώσεων και υπομνημάτων για καταχώριση στα πρακτικά. Εν τέλει εμποδίζει την πρόοδο της ίδιας της νομικής επιστήμης.

3) Κωλύει την άσκηση ένδικων μέσων εναντίον αθωωτικών αποφάσεων στο μέτρο που αυτή εξαρτάται από την καταχώρηση στο ειδικό βιβλίο η οποία με τη σειρά της προϋποθέτει καθόλου γραφή πρακτικών και σκεπτικού.

4) Κωλύει την άσκηση εννόμων δικαιωμάτων του αθωωθέντος εναντίον ψευδομαρτύρων ή ψευδομηνυτών, αφού αρνείται αδικαιολόγητα να τον εξοπλίσει με το αποδεικτικό στοιχείο που αποκαλύπτει το αληθές των ισχυρισμών του.

5) Καθιστά αδύνατη κάθε διαδικασία διόρθωσης η συμπλήρωσης (άρθρου 145 Κ.Ποιν.Δ.)

6) Ματαιώνει τη λήψη της από οποιονδήποτε τρίτο έχοντα έννομο συμφέρον (άρθρο 147 Κ.Ποιν.Δ.)

7) Παραβιάζει τη δημοσιότητα της δίκης, αυτού αφού αυτή αναμφίβολα εκτείνεται και στη δημοσιοποίηση του σκεπτικού της αθωωτικής απόφασης που δεν απαγγέλλεται ποτέ στο ακροατήριο.

8) Παραβιάζει τη δυνατότητα ελέγχου της αιτιολογίας της δικαστικής απόφασης τόσο από τον λαό όσο και από τα υπερκείμενα δικαστικά όργανα, αφού ο έλεγχος της αιτιολογίας προϋποθέτει αυτονόητα τη διατύπωση της.

9) Ανάβει πράσινο φως στη συγκάλυψη των αστυνομικών και κρατικών αυθαιρεσιών που κατά σύστημα οδηγούν σε αυτεπάγγελτες ποινικές διώξεις και ενισχύει την κρατική καταστολή αφού απαγορεύει στα θύματά της να αποδεικνύουν την αυθαιρεσία της.

10) Ενισχύει την αδιαφάνεια δικαστικών κρίσεων και την έλλειψη λογοδοσίας των δικαστών.

11) Οδηγεί σε σπατάλη τα χρήματα που δίνονται από το δημόσιο προϋπολογισμό για την ηχογράφηση και απομαγνητοφώνηση των πρακτικών των ποινικών δικών.

Ετσι, η πρακτική της άρνησης καθαρογραφής των αθωωτικών αποφάσεων που δυστυχώς έχει γενικευθεί σε όλα τα εφετεία και πρωτοδικεία της χώρας πλήττει όχι μόνο τους κατηγορούμενους που αθωώνονται και τους υπερασπιστές τους, αλλά και βλάπτει την ίδια τη νομική επιστήμη, καθώς εξαφανίζει την υπερασπιστική νομολογία, τις ενστάσεις  και τους αυτοτελείς ισχυρισμούς που γίνονται δεκτοί και φυσικά κατ αποτέλεσμα αποδυναμώνει ποιοτικά και τις υπάρχουσες βάσεις νομικών δεδομένων αφού τις αποψιλώνει από τις αθωωτικές αποφάσεις και τις καθιστά όργανο μονομερούς καταχώρησης καταδικαστικών αποφάσεων και παραπεμπτικών βουλευμάτων. Εκ των πραγμάτων η μονομερής αναπαραγωγή της κατασταλτικής νομολογίας αποτελεί γεγονός, το οποίο ήδη χρονολογείται γενικευμένα στα ελληνικά δικαστήρια από το 2019 με ότι αυτό συνεπάγεται.

Στο Εφετείο Αθηνών ισχύει η υπ. αριθμ. 2273/21.7.2020 Απόφαση του Υπουργού Δικαιοσύνης, πού  έλαβε υπόψη τη γνώμη της Ολομέλειας των Δικαστών του Εφετείου Αθηνών, όπως αυτή αναφέρεται στην με αριθμό 3/2020 απόφαση περί του καθορισμού του είδους των ποινικών αποφάσεων που δεν είναι αναγκαία η καθαρογραφή τους, κινείται δυστυχώς στην κατεύθυνση αυτή. Ηταν μια γνώμη που διατυπώθηκε με την παρουσία του 1/3 περίπου των δικαστών που υπηρετούν και χωρίς να παραστούν αν και κλήθηκαν ο Δ.Σ.Α, η Ε.Δ.Ε. και ο Σ.Δ.Υ.Α.

Ο γράφων έχει ζητήσει με αναλυτικό κείμενο από τις 20.6.2025 και με σχετικές επισκέψεις στα μέλη του Τριμελούς Συμβουλίου Διοίκησης, τη σύγκληση της Ολομέλειας των δικαστών του Εφετείου Αθηνών με σκοπό την αλλαγή του ισχύοντος καθεστώτος και τη διατύπωση και αποστολή γνώμης στο Υπουργείο Δικαιοσύνης για την υποχρεωτική καθαρογραφή των αθωωτικών δικαστικών αποφάσεων. Ο Δ.Σ.Α. που είναι ενήμερος σχετικά έχει συνταχθεί ομόφωνα.

Η πρόταση πρέπει να γίνει οπωσδήποτε δεκτή τουλάχιστον στις περιπτώσεις που το ζητά ο κατηγορούμενος που αθωώθηκε ή ο παραστάς συνήγορος και χωρίς την ανάγκη επίκλησης οποιουδήποτε ειδικού έννομου συμφέροντος. Αλλά και να ληφθεί η μέριμνα για τις ήδη εκδοθείσες, τις «χαμένες» τα προηγούμενα χρόνια αθωωτικές αποφάσεις να καθαρογραφούν έστω και με την προϋπόθεση να ζητηθούν από τον κατηγορούμενο ή τον παραστάντα συνήγορό μέσα σε εύλογη προθεσμία.

Όπως πληροφορούμαι, η Ολομέλεια των Δικαστών του Εφετείου Αθηνών πράγματι θα συγκληθεί τους πρώτους μήνες του νέου έτους για να εξετάσει το ζήτημα. Η βαρύτητα της απόφασης που θα λάβει είναι καθοριστική και για τη θέση των ολομελειών των άλλων δικαστηρίων της χώρας. Σε αυτήν εκτός από τον Δικηγορικό Σύλλογο Αθήνας θα κληθούν να εκπροσωπηθούν η Ενωση Δικαστών και Εισαγγελέων και ο Σύλλογος Δικαστικών Υπαλλήλων Αθήνας. Δεν πρέπει ούτε να απουσιάσουν και αυτή τη φορά, ούτε να σιωπήσουν. Κανένας φόρτος εργασίας και ιδίως σε μια περίοδο που τα πρακτικά τηρούνται με απομαγνητοφώνηση και καμμία δικαιολογημένη οργή για τα μισθολογικά και άλλα κακώς κείμενα στον χώρο δεν μπορεί να αποτελέσει σοβαρό αντίλογο σε όσα προαναφέρθηκαν.  Ολοι αυτοί οι φορείς, καθώς και πολλοί άλλοι, έχουν γίνει δέκτες της επιστολής μου, διότι το θέμα αφορά όλους. Αναφέρομαι στις βάσεις νομικών δεδομένων, στα νομικά περιοδικά και προεξαρχόντως στο «Νομικό Βήμα», τις νομικές ιστοσελίδες, αλλά και τα νομικά σπουδαστήρια τις νομικές σχολές, και τους συλλόγους ποινικολόγων. Η απειλή στρέφεται κατά όλων των μελών της νομικής – και όχι μόνον – κοινωνίας  και από τη στάση μας θα κριθεί το μέλλον της ποιότητας της παρεχόμενης έννομης προστασίας και το αν τελικά τα δικαστήρια θα καταλήξουν απλά μια προέκταση του κατασταλτικού μηχανισμού του κράτους ή θα παραμείνουν χώρος απονομής του δικαίου που θα που δεν θα κρύβονται για τις αθωωτικές αποφάσεις που εκδίδουν, αλλά θα είναι υπερήφανες για τις αρχές του δικαίου που εφαρμόζουν.

Εχουμε το δικαίωμα στην ελπίδα όταν εργαζόμαστε για τη βεβαιότητα που τη γεννάει.

Αθήνα, 7.1.2026

Γράφει ο Κώστας Παπαδάκης, Δικηγόρος, Μέλος του Δ.Σ. του Δ.Σ.Α.

Ακολουθήστε το dikastiko.gr στο Google News και δείτε πρώτοι όλες τις ειδήσεις

Διαβάστε όλες τις τελευταίες ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο στο dikastiko.gr