Ιωάννης Μπούγας: Ο Ηλεκτρονικός Φάκελος Δικογραφίας ως πυλώνας της νέας εποχής στη Δικαιοσύνη

Σε μια καίρια παρέμβαση μέσω του dikastiko.gr, ο Υφυπουργός Δικαιοσύνης, Ιωάννης Μπούγας, αναλύει το περιεχόμενο και τη δυναμική του ηλεκτρονικού φακέλου δικογραφίας, λίγες μόλις ώρες μετά την επίσημη παρουσίαση της νέας εφαρμογής από την ηγεσία των Υπουργείων Δικαιοσύνης και Ψηφιακής Διακυβέρνησης παρουσία του Πρωθυπουργού.

Ο κ. Μπούγας, ο οποίος είχε την εποπτεία υλοποίησης αυτού του πρωτοποριακού για τα ευρωπαϊκά δεδομένα έργου, εξειδικεύει τις αλλαγές που φέρνει ο Νέος Κώδικας Πολιτικής Δικονομίας, εστιάζοντας στην πλήρη ψηφιοποίηση κάθε υπόθεσης από την κατάθεση της αγωγής έως την έκδοση αμετάκλητης απόφασης.

Στο άρθρο του περιγράφει τη δραστική μείωση του κόστους για τους διαδίκους κατά 50% και του χρόνου απασχόλησης των δικηγόρων κατά 70%, ενώ υπογραμμίζει τη σημασία της διαλειτουργικότητας που επιτρέπει την αυτόματη μεταφορά των στοιχείων ανάμεσα στους βαθμούς δικαιοδοσίας.

Με σαφή αναφορά στη μετάβαση από τον 20ό στον 21ο αιώνα, ο Υφυπουργός αναδεικνύει πώς η κατάργηση του χαρτιού και η άμεση πρόσβαση δικαστών και λειτουργών στο ψηφιακό περιβάλλον εξασφαλίζουν ταχύτητα, διαφάνεια και αξιοπιστία, ξεκινώντας από τις κτηματολογικές διαφορές και επεκτείνοντας την εφαρμογή στο σύνολο της πολιτικής δικαιοσύνης εντός του 2026.

ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΤΟ ΑΡΘΡΟ ΤΟΥ ΥΦΥΠΟΥΡΓΟΥ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΔΙΚΟΓΡΑΦΙΑΣ: ΝΕΑ ΕΠΟΧΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ

Το Υπουργείο Δικαιοσύνης υλοποιεί ένα συνεκτικό και στοχευμένο σχέδιο μεταρρυθμίσεων, με σκοπό την επιτάχυνση, τον εξορθολογισμό και τον εκσυγχρονισμό της απονομής της Δικαιοσύνης στη χώρα μας. Μετά την εισαγωγή του Νέου Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας, που εισήχθη με τον Ν. 5221/2025 και την θέση του σε ισχύ από 01.01.2026, η ελληνική κοινωνία κινείται πλέον σε μια νέα τροχιά στην διαδικασία απονομής της Δικαιοσύνης.

Ο ηλεκτρονικός φάκελος δικογραφίας αποτελεί μία από τις πλέον σημαντικές μεταρρυθμίσεις στο πλαίσιο του ψηφιακού μετασχηματισμού της Δικαιοσύνης. Πρόκειται για ένα έργο που αναβαθμίζει ουσιαστικά τη λειτουργία των Δικαστηρίων, προσφέροντας πολλαπλά οφέλη στους δικαστικούς λειτουργούς, τον νομικό κόσμο και, κυρίως, τους πολίτες.

Δεν πρόκειται για μια θεωρητική ή αφηρημένη έννοια, αλλά για ένα θεσμικά κατοχυρωμένο εργαλείο, η δημιουργία του οποίου προβλέφθηκε με τον νόμο 5221/2025. Σύμφωνα με αυτή τη νέα ρύθμιση, θεσμικό υπόβαθρο της οποίας αποτελεί το άρθρο 119 του Νέου Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας (Ν. 5221/2025), για κάθε διαδικασία, δικαιοδοσίας των πολιτικών δικαστηρίων, δημιουργείται ηλεκτρονικός φάκελος με την κατάθεση του εισαγωγικού δικογράφου. Σε περίπτωση άσκησης ενδίκων μέσων, ο φάκελος μεταβιβάζεται ψηφιακά στο ανώτερο δικαστήριο, δηλαδή στο Εφετείο και, εάν χρειάζεται, στον Άρειο Πάγο.

Με τον τρόπο αυτό, η Δικαιοσύνη εκσυγχρονίζεται και καθίσταται πιο αποτελεσματική, διαφανής και φιλική προς τον πολίτη. Ο ηλεκτρονικός φάκελος δικογραφίας συνεπάγεται την επιτάχυνση των διαδικασιών, τον εκμηδενισμό των χρονοβόρων γραφειοκρατικών διαδικασιών, ενώ συμβάλλει στη δημιουργία ενός συστήματος πιο δίκαιου, προσβάσιμου και αξιόπιστου, αντάξιου θα λέγαμε, των αναγκών της κοινωνίας του 21ου αιώνα.

Η ρηξικέλευθη αυτή ρύθμιση είναι βέβαιο ότι θα επιφέρει περιορισμό της έντυπης τήρησης και διακίνησης εγγράφων και κατ’ επέκταση θα έχει θετικό περιβαλλοντικό αποτύπωμα. Οι Δικαστές αποκτούν άμεση και πλήρη πρόσβαση σε όλα τα στοιχεία της υπόθεσης, χωρίς ογκώδεις εκτυπώσεις και καθυστερήσεις, ενώ οι Δικηγόροι μπορούν να καταθέτουν όλα τα έγγραφα ηλεκτρονικά από το γραφείο τους και να παρακολουθούν την εξέλιξη της υπόθεσης από το Πρωτοδικείο έως και την έκδοση απόφασης από τον Άρειο Πάγο.

Ένα παράδειγμα από την ίδια την δικαστηριακή πραγματικότητα αρκεί για να αναλογιστεί κανείς την μεγάλη ωφέλεια που θα φέρει στις ζωές μας η εισαγωγή του θεσμού του ηλεκτρονικού φακέλου δικογραφίας. Έτσι, λοιπόν, με τα έως σήμερα δεδομένα, προκειμένου να καταθέσει ένας Δικηγόρος μια κτηματολογική αγωγή, η οποία χαρακτηρίζεται από μεγάλο όγκο σχετικών εγγράφων και τεχνικών στοιχείων (π.χ. απόσπασμα κτηματολογικού διαγράμματος, κτηματολογικό φύλλο, τοπογραφικό διάγραμμα και τίτλοι κτήσης), ακολουθούσε μια χρονοβόρα και δαπανηρή διαδικασία, η οποία επιβάρυνε τον διάδικο. Ξεκινώντας με την λήψη από το Κτηματολόγιο των αναγκαίων εγγράφων (απόσπασμα κτηματολογικού διαγράμματος, κτηματολογικό φύλλο, τοπογραφικό διάγραμμα και τίτλοι κτήσης), προχωρούσε στην συνέχεια στην σύνταξη της αγωγής, με αναγκαία προϋπόθεση την ενσωμάτωση των ανωτέρω τεχνικών εγγράφων στο εισαγωγικό δικόγραφο.

Ακολούθως, ιδιαίτερα για τις περιοχές που δεν υποστηρίζεται η ηλεκτρονική κατάθεση δικογράφου, ο Δικηγόρος μετέβαινε στην Γραμματεία του κατά τόπον αρμόδιου Δικαστηρίου. Τούτο αυτονόητα σημαίνει «νεκρός» χρόνος στις μετακινήσεις, πολύωρη αναμονή στην Γραμματεία για κατάθεση και λήψη του αντιγράφου του κατατεθειμένου δικογράφου, εκτύπωση περισσοτέρων αντιγράφων και επικύρωση αυτών. Σημειωτέον μάλιστα ότι μια κτηματολογική αγωγή, λόγω της αναγκαίας ενσωμάτωσης περισσοτέρων εγγράφων καταλήγει να είναι ένα πολυσέλιδο δικόγραφο (υπολογίζεται κατ’ ελάχιστο περιεχόμενο περί τις 150 σελίδες κάθε αντίγραφο). Κατόπιν αυτού, ακολουθούσε η επίδοση του δικογράφου και η καταχώρισή του στο Κτηματολογικό φύλλο. Κατά τον χρόνο συζήτησης της αγωγής, οι Δικηγόροι των διαδίκων κατέθεταν τις έγγραφες προτάσεις τους μετά των σχετικών εγγράφων, τα οποία λόγω της φύσης τους είναι στην πλειοψηφία των περιπτώσεων ογκώδη.

Από την εισαγωγή του θεσμού του ηλεκτρονικού φακέλου δικογραφίας, η πολύωρη αναμονή στη Γραμματεία του Δικαστηρίου, η σημαντική οικονομική επιβάρυνση του διαδίκου λόγω της εκτύπωσης του μεγάλου όγκου των σχετικών εγγράφων, θα αποτελεί πλέον παρελθόν. Έτσι, με την θεσμοθέτηση του ηλεκτρονικού φακέλου δικογραφίας εξοικονομείται σημαντικός χρόνος για τον Δικηγόρο, η δε εξοικονόμηση αυτή αντικατοπτρίζεται στην οικονομική ελάφρυνση του διαδίκου. Ιδιαίτερα κατά το στάδιο της συζήτησης της αγωγής με την μεταφόρτωση των προτάσεων και των σχετικών τους εγγράφων, ελαχιστοποιείται το κόστος για τον διάδικο, αλλά και ο χρόνος αναμονής στην Γραμματεία για τον Δικηγόρο.

Έτι περαιτέρω, στο στάδιο των ενδίκων μέσων τα σημαντικά οφέλη γίνονται ακόμα πιο κατανοητά, αφού ο ηλεκτρονικός φάκελος δικογραφίας «ακολουθεί» τους διαδίκους σε κάθε στάση της δίκης. Τούτο σημαίνει, ότι τα ήδη αναρτηθέντα στον ηλεκτρονικό φάκελο δικογραφίας σχετικά έγγραφα του πρώτου και κάθε επόμενου βαθμού- ανάλογα με το ένδικο μέσο- εξακολουθούν να υφίστανται απαλλασσομένων των διαδίκων από την εκ νέου προσκομιδή τους. Αυτονόητα αυτό συνεπάγεται δραστική μείωση του κόστους που βαρύνει, μέχρι σήμερα τον διάδικο, και το οποίο συνίσταται στην εκ νέου λήψη των διαδικαστικών εγγράφων των προηγούμενων βαθμών δικαιοδοσίας (απόφαση, προτάσεις εκατέρωθεν και πρακτικά), καθώς και στην πιθανή ανασύσταση του φακέλου του προηγούμενου βαθμού, σε περίπτωση απώλειάς τους. Με την «αυτόματη» μεταφορά του φακέλου, ο οποίος συμπεριλαμβάνει το σύνολο των δικαστικών εγγράφων των προηγούμενων βαθμών, εξοικονομείται χρόνος και χρήμα. Αξιοσημείωτο βέβαια είναι και το θετικό περιβαλλοντικό αποτύπωμα του νέου αυτού θεσμού.

Η εισαγωγή του ηλεκτρονικού φακέλου δικογραφίας σημαίνει για τους Δικαστές μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα, ταχύτητα και ευκολία στην οργάνωση των υποθέσεων. Ελαχιστοποιούνται οι καθυστερήσεις, μειώνεται ο κίνδυνος απώλειας φακέλων και ενισχύεται η δυνατότητα ελέγχου και εποπτείας τους από το Συμβούλιο Επιθεώρησης. Έτι περαιτέρω, σημαντική είναι και η «απαλλαγή» τους από το βάρος μεταφοράς των έγχαρτων δικογραφιών, μια συνήθης πρακτική, η οποία δεν ήταν επιλογή, αλλά ανάγκη. Τέλος, για τα Δικαστήρια, η εισαγωγή του ηλεκτρονικού φακέλου δικογραφίας θα σημάνει το τέλος των στοιβαγμένων στα ράφια των Γραμματειών δικογραφιών, οι οποίες σε ορισμένες περιπτώσεις έφταναν μέχρι και τους διαδρόμους των Δικαστηρίων. Πλέον, στην νέα αυτή εποχή, οι Δικαστικοί Υπάλληλοι και οι Δικαστικοί Επιμελητές «απαλλάσσονται» από την υποχρέωση διακίνησης των δικογραφιών και την επί μακρώ υποχρέωση διατήρησης αυτών στους χώρους των αρχείων.

Για τους Δικηγόρους, ο ηλεκτρονικός φάκελος προσφέρει άμεση ενημέρωση, ευκολότερη διαχείριση των υποθέσεων, δυνατότητα ηλεκτρονικής κατάθεσης δικογράφων και πρόσβαση στις αποφάσεις. Ενισχύει, επίσης, τη διαφάνεια και την ασφάλεια, καθώς κάθε ενέργεια καταγράφεται ψηφιακά.

Για τους πολίτες, πολύ περισσότερο, η καινοτομία αυτή συνεπάγεται ευκολότερη, ταχύτερη και πιο οικονομική πρόσβαση στη Δικαιοσύνη. Δεν απαιτείται φυσική παρουσία στα Δικαστήρια για την παρακολούθηση της υπόθεσής τους, εξοικονομείται χρόνος και κόστος, ενώ ενισχύεται η εμπιστοσύνη προς τους θεσμούς, χάρη στη διαφάνεια και την αξιοπιστία των ηλεκτρονικών διαδικασιών.

Μάλιστα, αξίζει να αναφέρουμε ότι η εφαρμογή του νέου αυτού θεσμού μεταφράζεται σε μείωση κατά 50% της οικονομικής επιβάρυνσης που επωμίζονται οι διάδικοι και οφείλεται στην διακίνηση του συνόλου των εγγράφων σε έγχαρτη μορφή καθώς και σε μείωση κατά 70% του χρόνου που δαπανά ο Δικηγόρος για την κατάθεση μιας αγωγής και την εν συνόλω διεκπεραίωσης της υπόθεσης, όπως περιγράφηκε ανωτέρω.

Εν κατακλείδι, ο ηλεκτρονικός φάκελος δικογραφίας δεν είναι μια αναγκαία συνέπεια του ψηφιακού μετασχηματισμού. Είναι κάτι πολύ περισσότερο, είναι η ένδειξη ότι η χώρα μας βαδίζει σε νέα μονοπάτια, παγκοσμίως καινοτόμα. Ο ηλεκτρονικός φάκελος δικογραφίας αποτελεί ένα πρωτοποριακό εγχείρημα σε εθνικό, αλλά και ευρωπαϊκό -τουλάχιστον- επίπεδο. Για πρώτη φορά επιχειρείται η δημιουργία ενός συστήματος παρακολούθησης και καταχώρισης ψηφιακά κάθε υπόθεσης. Πέρα λοιπόν, από τα μετρήσιμα και προφανή οφέλη, με τον νέο αυτό θεσμό ανοίγονται νέοι ορίζοντες για την ψηφιακή Δικαιοσύνη. Συγκεκριμένα, δεν εξυπηρετείται απλώς η διακίνηση των εγγράφων και δικογραφιών, αλλά πολύ περισσότερο ο ηλεκτρονικός φάκελος δικογραφίας συνιστά ένα εξαιρετικά χρήσιμο εργαλείο και στην διαδικασία επιθεώρησης των Δικαστικών λειτουργών που ενεπλάκησαν στην υπόθεση. Επιπλέον, μπορεί κανείς να δει την ad hoc νομολογία- εθνική και ευρωπαϊκή- που προσκομίσθηκε στον 1^ο και 2^ο βαθμό, ενώ τέλος, παρέχεται η δυνατότητα να παρακολουθεί κανείς τους χρόνους διεκπεραίωσης της υπόθεσης. Με τον τρόπο αυτό, η κοινωνία μας εισέρχεται σε μια νέα εποχή για ταχύτερη, αποτελεσματικότερη και ποιοτικότερη απονομή της Δικαιοσύνης.

Στο Υπουργείο Δικαιοσύνης πορευόμαστε καθημερινά με γνώμονα την εξυπηρέτηση του δημοσίου συμφέροντος για την ταχεία απονομή της Δικαιοσύνης και για την εμπέδωση στη δικαιική συνείδηση της δίκης ως ενός αποτελεσματικού θεσμού απονομής Δικαιοσύνης και επίλυσης διαφορών. Η πραγμάτωση αυτού του σκοπού μας συντελείται πρωτίστως μέσω της εισαγωγής του νέου θεσμού του ηλεκτρονικού φακέλου δικογραφίας, ενός θεσμού που έρχεται στην ζωή ολόκληρου του νομικού κόσμου, αλλά και των πολιτών για να φέρει μια νέα πνοή εκσυγχρονισμού του συστήματος απονομής της Δικαιοσύνης.

ΙΩΑΝΝΗΣ Δ. ΜΠΟΥΓΑΣ

Υφυπουργός Δικαιοσύνης

Βουλευτής Φωκίδας

Ακολουθήστε το dikastiko.gr στο Google News και δείτε πρώτοι όλες τις ειδήσεις

Διαβάστε όλες τις τελευταίες ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο στο dikastiko.gr