Απόφαση-σταθμός του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πειραιώς για νυχτοφύλακες: Δεν δικαιούνται προσαυξήσεις για νυχτερινή εργασία, υπερεργασία, υπερωρία και εργασία τις Κυριακές και αργίες

Το γεγονός ότι ο εργαζόμενος είχε τη δυνατότητα να αναπαύεται ή να ασχολείται με άλλες δραστηριότητες κατά τη διάρκεια του ωραρίου του, οδήγησε στο συμπέρασμα ότι δεν υπήρχε η απαραίτητη συνεχής επαγρύπνηση που απαιτεί η πλήρης εργασιακή δέσμευση.

Ο ρόλος της τεχνολογίας και των μέτρων ασφαλείας

Στην ανάλυσή του, ο έγκριτος εργατολόγος επισημαίνει ότι το δικαστήριο έλαβε σοβαρά υπόψη πως ο εργαζόμενος δεν ήταν υποχρεωμένος σε διαρκή επιτήρηση του χώρου, διαπίστωση που ενισχύθηκε από την ύπαρξη συστήματος συναγερμού και εκπαιδευμένων σκύλων εντός του εργοταξίου. Αυτά τα μέσα ασφαλείας υποκαθιστούσαν εν μέρει την ανάγκη για συνεχή φυσική παρουσία σε κατάσταση συναγερμού. Για την αμοιβή αυτής της μορφής απασχόλησης, όπως διευκρινίζει ο κ. Καρούζος, η νομοθεσία δεν προβλέπει την εφαρμογή των ελάχιστων ορίων αμοιβής και των προσαυξήσεων για νυχτερινή απασχόληση, υπερεργασία ή υπερωρία, αφήνοντας το ύψος του μισθού στη συμφωνία μεταξύ εργοδότη και εργαζομένου.

Η διάκριση μεταξύ γνήσιας και μη γνήσιας ετοιμότητας

Η απασχόληση του νυχτοφύλακα αποτελεί, κατά τον κ. Καρούζο, χαρακτηριστικό παράδειγμα του καθεστώτος ετοιμότητας, το οποίο νομικά διακρίνεται σε γνήσιο και απλό (ή μη γνήσιο), γνωστό και ως «ετοιμότητα κλήσης». Γνήσια ετοιμότητα υπάρχει όταν ο εργαζόμενος βρίσκεται σε πλήρη δέσμευση του χρόνου του και οφείλει να είναι διαρκώς σε εγρήγορση, χωρίς ουσιαστική δυνατότητα ανάπαυσης. Σε αυτή την περίπτωση, η εργασία εξομοιώνεται με κανονική παροχή υπηρεσιών και ισχύουν όλες οι προστατευτικές διατάξεις για την υγεία και την ασφάλεια. Αντίθετα, στην απλή ετοιμότητα, ο εργαζόμενος περιορίζει μεν την ελευθερία των κινήσεών του, αλλά δεν υποχρεούται να διατηρεί τις σωματικές ή πνευματικές του δυνάμεις σε συνεχή ένταση, έχοντας τη δυνατότητα ακόμη και να αναπαύεται στον χώρο εργασίας ή στο σπίτι του, αναμένοντας απλώς κλήση του εργοδότη.

Οι συνέπειες για τα δικαιώματα και τις αμοιβές

Το κρίσιμο στοιχείο που αναδεικνύεται από την ανάλυση του Γιάννη Καρούζου είναι ότι ο χαρακτηρισμός της εργασίας του νυχτοφύλακα εξαρτάται από τον βαθμό δέσμευσης των δυνάμεων και της εγρήγορσης που απαιτείται από τον ίδιο. Η διάκριση ανάμεσα στις δύο μορφές ετοιμότητας δεν αποτελεί απλώς μια θεωρητική κατασκευή, αλλά έχει άμεσες και ουσιώδεις συνέπειες στα δικαιώματα και την αμοιβή του εργαζομένου. Καθώς στην απλή ετοιμότητα ο μισθός καθορίζεται ελεύθερα βάσει του είδους και της διάρκειας της δέσμευσης, η απόφαση αυτή δημιουργεί ένα νέο, ξεκάθαρο πλαίσιο για τον υπολογισμό των απολαβών στον κλάδο της φύλαξης.