Δημ. Λυρίτσης: Ο Πρωθυπουργός να έρθει σε θεσμικό, δημόσιο διάλογο στον ΔΣΑ- Να μην υποβαθμίζει τη δικηγορία

Το γεγονός αυτό δεν είναι ούτε τυχαίο ούτε μεμονωμένο. Συμπυκνώνει τη συνολική κυβερνητική αντίληψη για τον ρόλο των δικηγόρων στη Δικαιοσύνη, όχι ως ισότιμοι συλλειτουργοί της αλλά ως επαγγελματικό σώμα που καλείται να προσαρμόζεται σε προειλημμένες αποφάσεις.

Η υποκατάσταση του θεσμικού διαλόγου από επικοινωνιακές εικόνες και επιλεγμένα ακροατήρια αποτελεί πολιτική πρακτική απαξίωσης των συλλογικών μας οργάνων και επιβεβαιώνει την πλήρη αποσύνδεση της ηγεσίας του Υπουργείου Δικαιοσύνης από τη δικηγορική κοινότητα. Με τον τρόπο αυτό, η πολιτική ηγεσία του Υπουργείου δεν προσβάλλει μόνο τη δικηγορία, αλλά απονομιμοποιείται στα μάτια εκείνων που καλούνται καθημερινά να εφαρμόσουν τις εξαγγελλόμενες «μεταρρυθμίσεις».

Η λογική των αποφάσεων χωρίς διάλογο, των αποσπασματικών παρεμβάσεων και των επικοινωνιακών παρουσιάσεων χωρίς ουσιαστικό περιεχόμενο διατρέχει οριζόντια την ασκούμενη πολιτική στον χώρο της Δικαιοσύνης.

Από τον δικαστικό χάρτη, που αναδιαμόρφωσε τη δικαστική γεωγραφία χωρίς την αναγκαία προετοιμασία και χωρίς να ληφθούν υπόψη οι πραγματικές συνθήκες άσκησης του δικηγορικού λειτουργήματος, έως τις συνεχείς και πρόχειρες τροποποιήσεις των Κωδίκων, που υπονομεύουν την ασφάλεια δικαίου και καθιστούν την άσκηση δικηγορίας διαρκώς ασταθή.

Από τις εξαγγελμένες παρεμβάσεις στην άσκηση έως την προαγωγική εξέλιξη και το πειθαρχικό δίκαιο, που περιορίζουν τα όρια αυτονομίας και αυτοοργανωσης των δικηγόρων.

Από την συστηματική οικονομική συμπίεση, τεκμαρτή φορολόγηση, τη μη αύξηση του ορίου απαλλαγής ΦΠΑ, την επιβολή ψηφιακού πελατολογίου χωρίς σαφές πλαίσιο εγγυήσεων και χωρίς διάλογο, τη μη επέκταση των γραμματίων προείσπραξης στα συμβόλαια έως τις διαρκείς αυξήσεις ασφαλιστικών εισφορών που συνθέτουν ένα περιβάλλον οικονομικής ασφυξίας και αντιμετωπίζουν τον δικηγόρο πρωτίστως ως φορολογικό και ασφαλιστικό αντικείμενο και όχι ως θεσμικό λειτουργό της Δικαιοσύνης.

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η ψηφιακή μετάβαση, η οποία δεν υλοποιείται ως ολοκληρωμένο και λειτουργικό σχέδιο αλλά ως αποσπασματικό εγχείρημα. Μεικτά συστήματα κατάθεσης δικογράφων, ψηφιακή γραφειοκρατία πιστοποιητικών, κρίσιμες εφαρμογές που υπολειτουργούν ή απουσιάζουν και μια Περιφέρεια που παραμένει σε μεγάλο βαθμό ψηφιακά αόρατη, συνθέτουν μια πραγματικότητα που απέχει ουσιωδώς από το κυβερνητικό αφήγημα.

Η δικηγορία δεν είναι ούτε παρατηρητής ούτε εκτελεστικός βραχίονας κυβερνητικών επιλογών. Δεν μπορούμε και δεν πρέπει να δεχτούμε να προσπερνάται, να υποβαθμίζεται ή να αντιμετωπίζεται ως τεχνικός χρήστης αποφάσεων που λαμβάνονται χωρίς τη συμμετοχή της. Οι Δικηγορικοί Σύλλογοι αποτελούν θεσμικά όργανα με ρόλο, λόγο και ευθύνη για τη λειτουργία της Δικαιοσύνης.

Η πρόσφατη, νωπή λαϊκή ετυμηγορία των δικηγόρων της Αθήνας υπήρξε απολύτως σαφής, η δικηγορία επέλεξε τον δρόμο της διεκδίκησης, της θεσμικής αξιοπρέπειας και της μαχητικότητας. Όχι της σιωπής, όχι της συνδιαλλαγής, όχι της ανοχής.

Κάθε επόμενη απόπειρα θεσμικής παράκαμψης ή περαιτέρω υποβάθμισης του ρόλου μας δεν θα μείνει αναπάντητη.

Υπό τις συνθήκες αυτές, η πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Δικαιοσύνης αδυνατεί να σηκώσει το βάρος των πραγματικών μεταρρυθμίσεων που απαιτεί ο χώρος και έχει απωλέσει προ πολλού και πολλάκις την αναγκαία θεσμική νομιμοποίηση στα μάτια των δικηγόρων. Έπρεπε ήδη να αποτελεί παρελθόν.

Σήμερα έγκαιρα, είναι αναγκαίος ένας θεσμικός, πλήρης, ανοιχτός και ουσιαστικός διάλογος για όλα τα ζητήματα που αφορούν τη Δικαιοσύνη και τη δικηγορία με αυτόν που έχει την ευθύνη και λαμβάνει τις τελικές αποφάσεις. Όχι αποσπασματικά και όχι με μονομερείς εξαγγελίες.

Για τον λόγο αυτό καταθέτω δημόσια πρόταση προς το Διοικητικό Συμβούλιο του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών να απευθύνει πρόσκληση στον Πρωθυπουργό για μια θεσμική συζήτηση στο ΔΣΑ, ανοιχτή και δημόσια, ώστε να ειπωθούν όλα ενώπιον των δικηγόρων, χωρίς σκηνοθεσία και φίλτρα.

Ο Πρωθυπουργός οφείλει να έρθει στο σπίτι της θεσμικής εκπροσώπησης της δικηγορίας, να ακούσει στην πηγή την πραγματική κατάσταση της Δικαιοσύνης, να κατανοήσει τις δυσλειτουργίες που γεννά η αποσπασματική πολιτική, να αναστοχαστεί και να αναθεωρήσει όπου απαιτείται.

Κυρίως, όμως, οφείλει να απαντήσει καθαρά ποια είναι η θέση του για τη δικηγορία και τους δικηγόρους, αν μας αντιμετωπίζει ως αναγκαίο θεσμικό εταίρο ή ως σώμα που πρέπει να συμμορφωθεί σιωπηρά.

Σε αυτόν τον διάλογο πρέπει να υπάρξει σαφής δέσμευση για τις αναγκαίες αλλαγές και μεταρρυθμίσεις με την ενεργή συμμετοχή των δικηγόρων, για τη ψηφιακή και τεχνολογική μετάβαση, για τη διαρκή αποσταθεροποίηση του δικαίου μέσω αλλεπάλληλων τροποποιήσεων, για τον δικαστικό χάρτη και τις επιπτώσεις του, για τα οικονομικά και ασφαλιστικά βάρη, για την επίδραση της τεχνητής νοημοσύνης στο επάγγελμα, για την επιτάχυνση της Δικαιοσύνης με όρους ποιότητας, δικαιωμάτων και θεσμικού σεβασμού. Όχι με φοβική ή εχθρική αντιμετώπιση της δικηγορίας, αλλά με ειλικρίνεια και θεσμική ισοτιμία.

Η δικηγορία δεν ζητά προνομιακή μεταχείριση. Ζητά τον στοιχειώδη θεσμικό σεβασμό. Και είναι απολύτως σαφές ότι δεν θα σιωπήσει μπροστά στην αλήθεια ούτε θα αποδεχθεί τη συστηματική υποβάθμιση του ρόλου της. Η Δικαιοσύνη δεν μπορεί να μεταρρυθμιστεί χωρίς τους δικηγόρους – και σίγουρα όχι ερήμην τους.