Γιατί η άρνηση δωρεάν δικηγόρου σε άπορο κατηγορούμενο δεν οδήγησε σε καταδίκη – Μια διαφορετική απόφαση του ΕΔΔΑ
Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου υιοθέτησε το κριτήριο της «συνολικής δικαιότητας» - Το χρονικό της υπόθεσης
Σε μια απόφαση που αναδιαμορφώνει τα όρια της δίκαιης δίκης, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ) στην υπόθεση Hamdani κατά Ελβετίας έκρινε ότι η άρνηση παροχής δωρεάν νομικής συνδρομής δεν συνιστά απαραίτητα παραβίαση της ΕΣΔΑ, εφόσον ο κατηγορούμενος εκπροσωπήθηκε τελικά με επάρκεια από δικηγόρο της επιλογής του.
Η υπόθεση Hamdani φέρνει στο προσκήνιο τη σύγκρουση δύο διαφορετικών προσεγγίσεων στη διεθνή δικαιοσύνη: την τυπική τήρηση των εγγυήσεων για τους οικονομικά αδύναμους και την ουσιαστική εκτίμηση του αποτελέσματος μιας δίκης.
Άρνηση δωρεάν δικηγόρου σε άπορο
Ο προσφεύγων, ένας Αλγερινός υπήκοος σε κατάσταση απορίας, βρέθηκε αντιμέτωπος με ποινική δίωξη για κλοπή και παράνομη διαμονή στη Γενεύη. Παρά το γεγονός ότι η σοβαρότητα της απειλούμενης ποινής επέβαλλε τον αυτεπάγγελτο διορισμό συνηγόρου, οι ελβετικές αρχές απέρριψαν το σχετικό αίτημα.
Το Δικαστήριο του Στρασβούργου προχώρησε σε μια διάκριση που διχάζει τους νομικούς κύκλους. Ενώ αναγνώρισε ρητά ότι η Ελβετία όφειλε να είχε καλύψει τα έξοδα της νομικής υπεράσπισης λόγω των «συμφερόντων της δικαιοσύνης», κατέληξε στο συμπέρασμα ότι δεν υπήρξε παραβίαση του Άρθρου 6 της Σύμβασης.
Η αιτιολογία εδράζεται στο γεγονός ότι ο συνήγορος του κατηγορουμένου παρέμεινε στην υπόθεση και άσκησε τα καθήκοντά του στο ακέραιο, επιτυγχάνοντας μάλιστα μια ιδιαίτερα ευνοϊκή ποινική μεταχείριση για τον πελάτη του.
Η πλειοψηφία των δικαστών υιοθέτησε το κριτήριο της «συνολικής δικαιότητας» (overall fairness), κρίνοντας ότι η παράλειψη του κράτους να χρηματοδοτήσει την υπεράσπιση δεν επηρέασε το τελικό αποτέλεσμα.
Η προσέγγιση αυτή μετατοπίζει το ενδιαφέρον από το δικαίωμα ως θεσμική εγγύηση στο δικαίωμα ως πραγματικό όφελος. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι αν η υπεράσπιση ασκηθεί αποτελεσματικά -ακόμη και αν ο δικηγόρος παραμείνει απλήρωτος ή στηριχθεί στην προσωπική του δεοντολογία- το δικονομικό έλλειμμα θεωρείται ότι «θεραπεύτηκε».
Αυτή η νομολογιακή στροφή δεν υπήρξε ομόφωνη. Η ισχυρή μειοψηφία της απόφασης υπογράμμισε τον κίνδυνο τα θεμελιώδη δικαιώματα των απόρων να μετατραπούν σε «θεωρητικά και ψευδεπίγραφα».
Το βασικό επιχείρημα της αντίθετης γνώμης είναι ότι η δικαιότητα μιας διαδικασίας δεν μπορεί να επαφίεται στην καλή θέληση ή την οικονομική αντοχή των δικηγόρων να παρέχουν υπηρεσίες χωρίς αμοιβή, καθώς αυτό αίρει την κρατική ευθύνη για τη διασφάλιση της ισότητας των όπλων.
Η απόφαση Hamdani δημιουργεί ένα προηγούμενο όπου η ουσιαστική εκπροσώπηση λειτουργεί ως ανάχωμα στη διαπίστωση παραβίασης για την κρατική άρνηση κάλυψης δικαστικών εξόδων.
Για τον νομικό κόσμο, το ερώτημα που παραμένει είναι αν αυτή η τάση θα αποδυναμώσει το θεσμό της νομικής συνδρομής, καθιστώντας τον δευτερεύοντα μπροστά στο τελικό αποτέλεσμα μιας δικαστικής κρίσης.
Πηγή: echrcaselaw.com
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Ταυτοποιήθηκε η σορός που εντοπίστηκε στο Βελούχι – Ανήκει στον 74χρονο ορειβάτη Αποζημίωση 3.000 ευρώ για δικαστική «Οδύσσεια» 5,5 ετών: Απόφαση-σταθμός του Πρωτοδικείου Αθηνών Καταγγελία δικηγόρου Πειραιά για εκφοβισμό από αντίδικο – Καταδικάζει ο Δικηγορικός ΣύλλογοςΑκολουθήστε το dikastiko.gr στο Google News και δείτε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Διαβάστε όλες τις τελευταίες ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο στο dikastiko.gr