Ηχηρό «ράπισμα» από το Στρασβούργο για το τεκμήριο αθωότητας: Η απόφαση-σταθμός που δικαιώνει Έλληνα πολίτη

Μια ιδιαίτερα σημαντική απόφαση που επανακαθορίζει τα όρια της δίκαιης δίκης και προστατεύει τον πυρήνα των ατομικών ελευθεριών εξέδωσε πρόσφατα το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ΕΔΔΑ) στην υπόθεση «Καρακασίδης κατά Ελλάδας».

Η απόφαση, που δημοσιεύθηκε στα τέλη του 2025, δεν αποτελεί απλώς μια δικαίωση για έναν πολίτη, αλλά μια κρίσιμη θεσμική υπενθύμιση προς την ελληνική δικαιοσύνη σχετικά με την ιερότητα του τεκμηρίου αθωότητας.

Η υπόθεση αφορούσε καταδίκη για αποδοχή προϊόντων εγκλήματος, όπου η ενοχή του κατηγορουμένου φάνηκε να συνάγεται με έναν σχεδόν αυτοματοποιημένο τρόπο, βασισμένο στην κατοχή αντικειμένων χωρίς να έχει αποδειχθεί επαρκώς η γνώση του για την παράνομη προέλευσή τους.

Απόφαση για τεκμήριο αθωότητας: Το σκεπτικό του Στρασβούργου

Το Στρασβούργο στην κρίση του ήταν καταπέλτης, επισημαίνοντας ότι το βάρος της απόδειξης ανήκει αποκλειστικά στην κατηγορούσα αρχή και σε καμία περίπτωση δεν επιτρέπεται να μετακυλίεται στον κατηγορούμενο.

Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι ένας πολίτης δεν μπορεί να καταδικάζεται επειδή δεν κατάφερε να αποδείξει την αθωότητά του ή επειδή η υπερασπιστική του γραμμή δεν κρίθηκε αρκετά πειστική.

Η δικαστική κρίση οφείλει να στηρίζεται σε στιβαρά και αντικειμενικά στοιχεία που θεμελιώνουν την ενοχή πέραν κάθε εύλογης αμφιβολίας, καθώς οποιαδήποτε «γκρίζα ζώνη» ή αποδεικτικό κενό πρέπει, σύμφωνα με την αρχή in dubio pro reo, να οδηγεί στην απαλλαγή του κατηγορουμένου.

Η απόφαση αναδεικνύει ένα επαναλαμβανόμενο πρόβλημα στην εγχώρια δικαστική πρακτική, όπου συχνά η «ηθική απόδειξη» χρησιμοποιείται ως πρόσχημα για να καλυφθούν ελλείψεις στον φάκελο της κατηγορίας.

Το ΕΔΔΑ ξεκαθαρίζει ότι η ελεύθερη εκτίμηση των αποδείξεων από τους δικαστές δεν είναι μια λευκή επιταγή για αυθαιρεσία ή εικασίες. Αντίθετα, κάθε καταδικαστική απόφαση πρέπει να φέρει μια εξαντλητική και ελέγξιμη αιτιολογία που να εξηγεί με λογική ακολουθία πώς προκύπτει ο υποκειμενικός δόλος του δράστη.

Η σιωπή του κατηγορουμένου ή η αδυναμία του να δώσει επαρκείς εξηγήσεις για ορισμένα γεγονότα μπορεί να συνεκτιμηθεί μόνο υπό πολύ αυστηρές προϋποθέσεις και ποτέ δεν αρκεί από μόνη της για να στοιχειοθετήσει καταδίκη.

Συνδέοντας την ελληνική περίπτωση με τη διεθνή νομολογία, από τη Γερμανία και τη Γαλλία μέχρι το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο υπογραμμίζει πως το τεκμήριο αθωότητας δεν είναι ένας διακοσμητικός κανόνας, αλλά μια θεμελιώδης εγγύηση του νομικού μας πολιτισμού.

Η απόφαση «Καρακασίδης κατά Ελλάδας» λειτουργεί πλέον ως ένας οδικός χάρτης για τους Έλληνες νομικούς και δικαστές, θέτοντας ως απαράβατο όρο ότι η δικαιοσύνη δεν μπορεί να λειτουργεί με γενικές υποθέσεις ενοχής. Η διαφάνεια και η ορθότητα στην απονομή του δικαίου απαιτούν από τα δικαστήρια να πειθαρχούν στη λογική και να αποφεύγουν τη διολίσθηση σε αυθαίρετα συμπεράσματα που προσβάλλουν τον πυρήνα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Ακολουθήστε το dikastiko.gr στο Google News και δείτε πρώτοι όλες τις ειδήσεις

Διαβάστε όλες τις τελευταίες ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο στο dikastiko.gr