Κωνστ. Γώγος για νέα διάταξη: “Καθεστώς διαρκούς δικαστικής ομηρίας για τον διάδικο που δικαιώνεται σε πρώτο βαθμό σε υπόθεση επιμέλειας τέκνων”

Ο ποινικολόγος και Γενικός Γραμματέας του Επιστημονικού Συνδέσμου Δικηγόρων «Οι Ποινικολόγοι», Κωνσταντίνος Γώγος, με παρέμβασή του αναδεικνύει τον κίνδυνο υποβάθμισης του δικαιώματος στον δεύτερο βαθμό δικαιοδοσίας, αναφορικά με τη νέα δυνατότητα άσκησης αγωγής για την επιμέλεια τέκνων ενώ εκκρεμεί η υπόθεση στο Εφετείο.

Όπως χαρακτηριστικά επισημαίνει, η νέα διάταξη καλεί ουσιαστικά έναν πρωτοβάθμιο δικαστή να ανατρέψει την απόφαση ενός ισόβαθμου συναδέλφου του, πλήττοντας την ιεραρχική δομή των δικαστών και καθιστώντας το δικαίωμα της έφεσης «κενό περιεχομένου».

Οι πρόσφατες  τροποποιήσεις στο Οικογενειακό Δίκαιο δεν επιτρέπεται να αποτελούν δευτερεύοντα νομοθετικά κείμενα, καθώς επηρεάζουν το σύνολο της ελληνικής κοινωνίας, ιδίως σε μια εποχή  όπου η υπογεννητικότητα αποτελεί μείζον εθνικό και κοινωνικό ζήτημα. 

Οι αλλαγές προστέθηκαν σε ένα άρθρο ως επί το πλείστον αδιάφορο για το Οικογενειακό Δίκαιο. Είναι χαρακτηριστικό πως ακόμα και ο νομικός κόσμος καθυστέρησε εύλογα να αντιληφθεί τη ψήφιση της εν λόγω διάταξης, με αποτέλεσμα να εγείρονται σοβαρά ζητήματα ορθής νομοθέτησης.

Η συγκεκριμένη τροποποίηση επεμβαίνει σε δύο διαφορετικά πεδία, επηρεάζοντας τις διατάξεις τόσο του Αστικού Κώδικα (ΑΚ) όσο και του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας (ΚΠολΔ). Συγκεκριμένα, αλλάζει ριζικά το άρθρο 1536 ΑΚ, το οποίο παραδοσιακά αποτελούσε μία γενική διάταξη και προέβλεπε τη δυνατότητα έκδοσης νέας απόφασης για τη γονική μέριμνα, μόνο υπό την προϋπόθεση μεταβολής των συνθηκών. Η διάταξη αυτή λειτουργούσε ως ασφαλιστική δικλείδα, επιτρέποντας την προσαρμογή σε νέα δεδομένα μόνο όταν αυτό κρινόταν απολύτως απαραίτητο.

Με τη νέα ρύθμιση, ωστόσο, προστίθενται  περισσότερες παράγραφοι στην διάταξη. Ειδικότερα, προβλέπεται ότι σε περιπτώσεις όπου έχει εκδοθεί απόφαση του πρωτοβάθμιο δικαστηρίου και έχει ασκηθεί έφεση, υπάρχει η δυνατότητα να επανεξεταστεί όχι μόνο το νομικό ζήτημα της γονικής μέριμνας, αλλά και της επιμέλειας και επικοινωνίας.

Παράλληλα, τροποποιείται το άρθρο 593 ΚΠολΔ, ώστε πλέον να επιβάλλεται η κατά προτεραιότητα εκδίκαση αυτών των αιτήσεων.

Είναι προφανές ότι με αυτήν την τροποποίηση επηρεάζονται πολλές γενικές αρχές του νομικού κόσμου. Τι πρακτικά σημαίνει αυτό;

Αρχικώς, κλονίζεται η ασφάλεια δικαίου. Ο δικαιωθείς  διάδικος αναγκάζεται να παραμένει σε ένα καθεστώς διαρκούς δικαστικής ομηρίας, εφόσον με την τροποποίηση αυτή η οριστικότητα της κρίσης κάμπτεται και το ζήτημα της επιμέλειας και της επικοινωνίας μπορεί να ανακινηθεί ανά πάσα στιγμή, αποτρέποντας την εδραίωση της ηρεμίας μέσα στην οικογένεια.

Επιπλέον, γεννώνται συνταγματικά ζητήματα, διότι η νέα διάταξη καλεί έναν πρωτοβάθμιο δικαστή να ανατρέψει την απόφαση ενός ισόβαθμου συναδέλφου του, ο οποίος έκρινε οριστικά την υπόθεση, προσβάλλοντας κατάφωρα την ιεραρχική δομή των δικαστών. 

Παράλληλα, υποβαθμίζεται το δικαίωμα σε δευτέρου βαθμού δικαιοδοσία με αποτέλεσμα να αποδυναμώνεται ουσιαστικά το συνταγματικά κατοχυρωμένο δικαίωμα της έφεσης, το οποίο θα καθίσταται κενό περιεχομένου όταν έχει εκδοθεί νέα πρωτοβάθμια απόφαση. 

Είναι σαφές πως η συγκεκριμένη ρύθμιση νομικά θα πρέπει να επανεξετασθεί, καθώς π χρόνος και ο τρόπος θέσπισής της, σε συνδυασμό με τις δογματικές αστοχίες που εισάγει, δημιουργούν ένα περιβάλλον νομικής αβεβαιότητας που πλήττει τελικά την ίδια την απονομή της δικαιοσύνης.