Ο Υπουργός Δικαιοσύνης κάνει «ποδαρικό» στο dikastiko.gr: Ο απολογισμός των μεταρρυθμίσεων και ο προγραμματισμός για το 2026

Με άρθρο-παρέμβαση που καταγράφει τα πρώτα αποτελέσματα των νομοθετικών πρωτοβουλιών του 2024 και του 2025 και τον προγραμματισμό του 2026, ο Υπουργός Δικαιοσύνης αναλύει στο dikastiko.gr τη μετάβαση του δικαστικού συστήματος σε μια νέα εποχή.

Στην κορυφή του προγραμματισμού για τη νέα χρονιά βρίσκεται ο νέος Δικαστικός Χάρτης της Διοικητικής Δικαιοσύνης, ο οποίος θα θέσει σε ορθολογική βάση τη χωροταξική οργάνωση των Διοικητικών Δικαστηρίων και θα οδηγήσει στη βέλτιστη αξιοποίηση των δικαστών μέσω μιας νέας ενιαίας δικονομίας.

Παράλληλα, ο κ. Φλωρίδης επισημαίνει ότι η αυστηροποίηση των Ποινικών Κωδίκων σε συνδυασμό με την ενίσχυση της αστυνόμευσης αποδίδει καρπούς στην αντιμετώπιση της παραβατικότητας, ενώ τονίζει πως η ενοποίηση του πρώτου βαθμού δικαιοδοσίας οδήγησε ήδη σε θεαματική μείωση του χρόνου έκδοσης των αποφάσεων.

Ο Υπουργός αναδεικνύει την κοινωνική διάσταση του κυβερνητικού έργου, επισημαίνοντας ότι οι αλλαγές αυτές στοχεύουν στην εμπέδωση ενός αισθήματος δικαίου στην καθημερινότητα του πολίτη. Όπως εξηγεί, η Δικαιοσύνη παύει να είναι ένας δυσκίνητος μηχανισμός του παρελθόντος και μετατρέπεται σε έναν σύγχρονο πυλώνα προστασίας, όπου η ταχύτητα στην έκδοση αποφάσεων και η απλοποίηση των διαδικασιών —από τις κληρονομικές υποθέσεις έως τις κτηματολογικές διαφορές— αποτελούν το κλειδί για την ανάκτηση της εμπιστοσύνης των πολιτών προς τους θεσμούς.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη μεταφορά δικαστηριακής ύλης σε δικηγόρους και συμβολαιογράφους, μια κίνηση που απάλλαξε τα δικαστήρια από χιλιάδες υποθέσεις, αλλά και στον πλήρη ψηφιακό μετασχηματισμό που αναμένεται να ολοκληρωθεί εντός του 2026. Προαναγγέλλοντας τον εκσυγχρονισμό του Κληρονομικού Δικαίου και του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας, ο Υπουργός περιγράφει τη στρατηγική για μια Δικαιοσύνη που θα ευθυγραμμίζεται πλήρως με τα ευρωπαϊκά πρότυπα ταχύτητας και ποιότητας έως το τέλος της τρέχουσας τετραετίας.

ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΤΟ ΑΡΘΡΟ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ

Ένας απολογισμός, αλλά κυρίως ένας προγραμματισμός

Στη χρονιά που φεύγει, μετρήθηκαν τα πρώτα αποτελέσματα από τις αλλαγές που νομοθετήθηκαν την προηγούμενη, δηλαδή το 2024.

Η αλλαγή στους Ποινικούς Κώδικες αρχίζει να εμπεδώνεται και μαζί με την εντυπωσιακή ενίσχυση της επιχειρησιακής ικανότητας της Ελληνικής Αστυνομίας, αποδίδει τους πρώτους καρπούς στην αντιμετώπιση της λεγόμενης καθημερινής παραβατικότητας, αλλά και στα θέματα των σοβαρών εγκλημάτων. Οι υποψήφιοι παραβάτες των ποινικών νόμων, γνωρίζουν πλέον καλά ότι η μακρά περίοδος ατιμωρησίας παίρνει τέλος και ότι κάθε παράβαση συνεπάγεται κάποια τιμωρία, ανάλογα με την βαρύτητα του εγκλήματος.

Η μεταφορά δικαστηριακής ύλης στους δικηγόρους απέφερε περίπου 70.000 υποθέσεις που μεταφέρθηκαν από τα δικαστήρια και επιλύθηκαν σύντομα και αποτελεσματικά από τους δικηγόρους. Σ’ αυτές πρέπει να προσθέσουμε και την έκδοση 250.000 ένορκων βεβαιώσεων, αποκλειστικά από τους δικηγόρους.

Από τον Μάιο του 2026 θα μεταφερθούν στους δικηγόρους και οι υποθέσεις έκδοσης διαταγών απόδοσης μισθίου καθώς και η έκδοση διαταγών πληρωμής, απαλλάσσοντας τα δικαστήρια (δικαστές και δικαστικούς υπαλλήλους) από χιλιάδες επιπλέον υποθέσεις.

Όμως το δικαστικό έτος 2024-2025, χαρακτηρίσθηκε κυρίως από την πρώτη εφαρμογή του Δικαστικού Χάρτη της χώρας, με την ενοποίηση του πρώτου βαθμού δικαιοδοσίας, την κατάργηση των Ειρηνοδικείων και την ένταξη των χιλίων περίπου πρώην Ειρηνοδικών στην ειδική επετηρίδα των Πρωτοδικών καθώς και στην τακτική επετηρίδα.

Η αλλαγή αυτή που εκκρεμούσε περισσότερο από έναν αιώνα, ήδη έδωσε τα πρώτα ενθαρρυντικά αποτελέσματα. Ο μέσος χρόνος έκδοσης των δικαστικών αποφάσεων στον πρώτο βαθμό, μειώθηκε από τα δύο χρόνια στον ένα χρόνο, ενώ σε όλα τα Πρωτοδικεία της χώρας, πλην του Πρωτοδικείου Αθηνών, βρίσκεται ήδη κάτω από τις 250 μέρες. Στο Πρωτοδικείο της Αθήνας ο χρόνος έκδοσης μειώθηκε από τα τέσσερα χρόνια στον ενάμισυ.

Αυτή η εξέλιξη δείχνει ότι στο μεγαλύτερο μέρος της χώρας, ο στόχος που είχαμε θέσει για το 2027, να εκδίδονται στη χώρα μας τελεσίδικες αποφάσεις στον μέσο όρο του χρόνου των χωρών του Συμβουλίου της Ευρώπης, ήδη έχει πραγματοποιηθεί το 2025 και επομένως, το 2027 θα έχει επιτευχθεί πλήρως.

Πολύ σημαντική αποδείχτηκε η μεταφορά της αρμοδιότητας δημοσίευσης των διαθηκών από τα Πρωτοδικεία στους συμβολαιογράφους, η οποία είναι σε εφαρμογή από την 1η Νοεμβρίου 2025. Αναμένεται ότι περίπου 50-60.000 υποθέσεις δημοσίευσης διαθηκών ετησίως μαζί με τα σχετικά πιστοποιητικά θα πραγματοποιούνται πλέον σε 7 ημέρες αντί για 400 μέρες που ήταν μέχρι πρόσφατα.

Ο διαχωρισμός του Πρωτοδικείου Αθηνών σε Πολιτικό και Ποινικό Τμήμα, βοήθησε ακόμα περισσότερο στην καλύτερη οργάνωση της απόδοσης της Δικαιοσύνης στο μεγαλύτερο Πρωτοδικείο της χώρας.

Σχετική βελτίωση παρατηρείται ήδη και στον χρόνο έκδοσης των αποφάσεων του ΣτΕ, μετά την αλλαγή της δικονομίας του που πραγματοποιήθηκε το 2024, περίπου έναν αιώνα από την ίδρυσή του (1929).

Το 2026 θα ξεκινήσει με την εφαρμογή των νέων, εκτεταμένων αλλαγών στον Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας. Οι αλλαγές αυτές θα ενισχύσουν ακόμα περισσότερο την προσπάθεια για την επιτάχυνση στην έκδοση των αποφάσεων στον πρώτο βαθμό.

Από τον Ιανουάριο θα ξεκινήσει η εφαρμογή μιας σημαντικής τομής στη συνολική λειτουργία της Δικαιοσύνης. Πρόκειται για τον ψηφιακό φάκελο οργάνωσης των δικών για τις κτηματολογικές διαφορές. Όλα τα δικόγραφα θα υποβάλλονται ηλεκτρονικά και όλα τα σχετικά στοιχεία θα αντλούνται μέσα από διαλειτουργικότητες, επίσης ηλεκτρονικά. Προτάσεις, αντιπροτάσεις, προσθήκες, αντικρούσεις θα ακολουθούν την ηλεκτρονική διαδικασία. Το ίδιο και η έκδοση της απόφασης.

Η εφαρμογή αυτή θα επεκταθεί από τον Απρίλιο 2026 σε όλες τις υποθέσεις της τακτικής διαδικασίας και από το νέο δικαστικό έτος, δηλαδή από τον Σεπτέμβριο του 2026, σε όλες τις υποθέσεις, όλων των διαδικασιών της Πολιτικής δίκης.

Αυτή η εξέλιξη είναι που σηματοδοτεί κυριολεκτικά την είσοδο της Ελληνικής Δικαιοσύνης σε μια νέα εποχή.

Τον Ιανουάριο θα λειτουργήσει επίσης, η πλατφόρμα αναπροσδιορισμού όλων των ανακοπών στη διαδικασία της αναγκαστικής εκτέλεσης, ώστε υποθέσεις που προσδιορίζονται τώρα να δικαστούν το 2037, να εκδικαστούν μέχρι το 2028.

Μέσα στον Ιανουάριο θα τεθεί σε δημόσια διαβούλευση το νομοσχέδιο για τις αλλαγές στο κληρονομικό δίκαιο, ογδόντα χρόνια μετά από τότε που τέθηκε σε ισχύ. Ήδη ολοκληρώνουμε στο Υπουργείο, με την φροντίδα του Υφυπουργού κ. Μπούγα, τις ενημερωτικές επαφές με τους εκπροσώπους κοινωνικών φορέων της χώρας. Θεωρούμε ιδιαίτερα σημαντικό ότι εκδηλώθηκε μεγάλο ενδιαφέρον για τις αλλαγές αυτές από την ελληνική κοινωνία.

Το 2026 θα πραγματοποιηθεί, μία ακόμα σημαντική αλλαγή στο νομοθετικό οικοδόμημα της Πολιτικής Δικαιοσύνης.

Πρόκειται για την δημιουργία ενός σύγχρονου Κώδικα Εναλλακτικής Επίλυσης Διαφορών. Πιστεύουμε ότι θα είναι νόμος του κράτους στο πρώτο εξάμηνο του 2026, προσφέροντας στους έλληνες πολίτες και τις επιχειρήσεις ένα σημαντικό εργαλείο για την επίλυση των διαφορών τους, σύντομα και ολιγοδάπανα.

Η χρονιά που ξεκινάει θα σηματοδοτηθεί και από σημαντικές αλλαγές στον τομέα της Διοικητικής Δικαιοσύνης.

Θα διαμορφώσουμε τον νέο Δικαστικό Χάρτη της Διοικητικής Δικαιοσύνης που θα θέσει σε ορθολογική βάση την χωροταξική οργάνωση των Διοικητικών Δικαστηρίων και θα οδηγήσει στην βέλτιστη αξιοποίηση των Διοικητικών Δικαστών, ενώ θα νομοθετήσουμε και την νέα ενιαία δικονομία των διοικητικών δικαστηρίων της χώρας. 

Με την εποπτεία του Γενικού Επιτρόπου των Τακτικών Διοικητικών Δικαστηρίων, ολοκληρώθηκε το σχέδιο για την νέα ενιαία διοικητική δικονομία και το επόμενο διάστημα θα συγκροτηθεί επιτροπή για την επεξεργασία του σχεδίου και την μετεξέλιξή του σε νομοθετικό κείμενο.

Προς το τέλος Ιανουαρίου, θα παρουσιάσουμε στο Στρασβούργο, σε ειδική συνεδρίαση των χωρών του Συμβουλίου της Ευρώπης, την πρόταση της χώρας μας για την φιλική προς τα παιδιά δικαιοσύνη, που επεξεργάστηκε με ξεχωριστή επιτυχία μια εξαιρετική εθελοντική ομάδα από ειδικούς. Το έργο αυτό ανατέθηκε στην Ελλάδα μαζί με δύο άλλες χώρες.

Το 2026, θα ολοκληρωθεί το μεγαλύτερο μέρος των έργων για την ψηφιακή μετάβαση της Δικαιοσύνης, γεγονός που θα οδηγήσει σε τελείως νέες και πρωτοποριακές συνθήκες για την λειτουργία της, προς όφελος όλων των συντελεστών (Δικαστών, Δικηγόρων, Δικαστικών Υπαλλήλων, Συμβολαιογράφων, Δικαστικών Επιμελητών), αλλά κυρίως του ελληνικού λαού.

Όπως έχουμε πει κάποιες φορές το τελευταίο διάστημα, ο «ασάλευτος χρόνος» της ελληνικής δικαιοσύνης, είναι πλέον σε διαρκή κίνηση. Τα αποτελέσματα είναι ήδη ορατά και οι προοπτικές ιδιαίτερα θετικές. Στο τέλος αυτής της κυβερνητικής τετραετίας, όλοι οι στόχοι που θέσαμε θα έχουν πραγματοποιηθεί και η χώρα μας δεν θα υπολείπεται από άποψη ταχύτητας και ποιότητας, από τα δικαστικά συστήματα των προηγμένων χωρών της Ευρώπης.

Ακολουθήστε το dikastiko.gr στο Google News και δείτε πρώτοι όλες τις ειδήσεις

Διαβάστε όλες τις τελευταίες ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο στο dikastiko.gr