Τέλος στην απαλλαγή για την πλημμελή κρατική εποπτεία: Ιστορική απόφαση της Ολομέλειας του ΣτΕ

Μια καθοριστική τομή στο δίκαιο της αστικής ευθύνης του Δημοσίου σηματοδοτεί η πρόσφατη απόφαση 1432/2025 της Ολομέλειας του Συμβουλίου της Επικρατείας, η οποία ξεκαθαρίζει το τοπίο σχετικά με τις αξιώσεις αποζημίωσης που εγείρουν ιδιώτες και επιχειρήσεις όταν το κράτος αποτυγχάνει στον εποπτικό του ρόλο. Η υπόθεση, που έφτασε στο Ανώτατο Δικαστήριο έπειτα από παραπομπή και αφορούσε τον κλάδο της οδικής βοήθειας, έδωσε την ευκαιρία στους δικαστές να θωρακίσουν το δικαίωμα των πολιτών για πλήρη αποκατάσταση της ζημίας τους, βάζοντας φρένο σε ερμηνείες που περιόριζαν τις ευθύνες των κρατικών οργάνων.

Το σκεπτικό της απόφασης εστιάζει στην ευθεία εφαρμογή των άρθρων 105 και 106 του Εισαγωγικού Νόμου του Αστικού Κώδικα, απορρίπτοντας κατηγορηματικά την ανάλογη εφαρμογή τους με αυστηρότερες προϋποθέσεις. Σύμφωνα με την Ολομέλεια, υπό την προεδρία του Μιχαήλ Πικραμένου και με εισήγηση της Συμβούλου Ταξιαρχίας Κόμβου, για τη θεμελίωση ευθύνης του Δημοσίου αρκεί η συνδρομή των τριών προβλεπόμενων προϋποθέσεων: της παρανομίας, της ζημίας και του αιτιώδους συνδέσμου. Με την κρίση αυτή, το Δικαστήριο απέκλεισε την απαίτηση για ύπαρξη «προδήλου και βαρέος σφάλματος», μια προϋπόθεση που συχνά λειτουργούσε ως ανυπέρβλητο εμπόδιο για τους ζημιωθέντες, και κατέστησε σαφές ότι η παρανομία των δημόσιων οργάνων αρκεί για να γεννηθεί αξίωση, ανεξάρτητα από τον βαθμό υπαιτιότητας.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η σκέψη του Δικαστηρίου για το ύψος της αποζημίωσης, καθώς κρίθηκε ότι αυτή πρέπει να είναι πλήρης και όχι απλώς «εύλογη». Οι δικαστές έκριναν ότι η επιδίκαση ενός ποσού ανάλογα με τις περιστάσεις, αντί για την πλήρη κάλυψη της αποδεδειγμένης περιουσιακής ζημίας, θα υπονόμευε την ασφάλεια δικαίου και θα άφηνε τον ζημιωθέντα έκθετο. Η απόφαση αυτή καθίσταται ακόμη πιο ισχυρή καθώς διευκρινίζεται ότι το δικαίωμα αποζημίωσης παραμένει ακέραιο ανεξάρτητα από την ιδιότητα του ενάγοντος. Είτε πρόκειται για μια ανταγωνίστρια επιχείρηση που πλήττεται από την ελλιπή εποπτεία πάνω σε μια άλλη εταιρεία, είτε για έναν απλό ασφαλισμένο, το Δημόσιο οφείλει να λογοδοτεί για την πλημμελή άσκηση των ελεγκτικών του καθηκόντων.

Τέλος, η Ολομέλεια ξεκαθάρισε ότι η αστική ευθύνη του κράτους δεν αναιρείται ούτε υποκαθίσταται από άλλους μηχανισμούς προστασίας, όπως είναι οι διατάξεις περί αθέμιτου ανταγωνισμού. Παρά τη μειοψηφία που καταγράφηκε, η πλειοψηφία των δικαστών επιβεβαίωσε ότι ο έλεγχος της νομιμότητας των κρατικών ενεργειών αποτελεί αυτοτελή εγγύηση για την εύρυθμη λειτουργία της αγοράς. Η απόφαση αυτή αναμένεται να αποτελέσει τον «πιλότο» για πλήθος εκκρεμών υποθέσεων.

Ακολουθήστε το dikastiko.gr στο Google News και δείτε πρώτοι όλες τις ειδήσεις

Διαβάστε όλες τις τελευταίες ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο στο dikastiko.gr