Το «περιβαλλοντικό ισοδύναμο» του ΝΟΚ ενώπιον της Ολομέλειας του ΣτΕ

Στο Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο κρίνεται σήμερα (6/3) η νομιμότητα του μηχανισμού αντιστάθμισης των πολεοδομικών κινήτρων του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού.

Η Ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας καλείται να αποφανθεί επί οκτώ προσφυγών που στρέφονται κατά του Προεδρικού Διατάγματος 94/2025, το οποίο εξειδικεύει τα μέτρα του «Ειδικού Σχεδίου Περιβαλλοντικού Ισοδυνάμου Αναβάθμισης Πόλεων» (ΕΣΠΙΑΠ).

«Μέτωπο» Δήμων και συνταγματικές αιτιάσεις

Οι Δήμοι Αλίμου, Αμαρουσίου, Φιλοθέης-Ψυχικού, Κηφισιάς και Βάρης-Βούλας-Βουλιαγμένης, μαζί με κατοίκους και περιβαλλοντικές οργανώσεις, προσβάλλουν το διάταγμα ως αντισυνταγματικό και αντίθετο στο ενωσιακό δίκαιο.

Το κύριο επιχείρημα των αιτούντων εστιάζει στην απουσία προηγούμενης επιστημονικής μελέτης και Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ). Υποστηρίζουν ότι οι ρυθμίσεις του ν. 5197/2025, στον οποίο ερείδεται το διάταγμα, δεν εξυπηρετούν δημόσιο σκοπό αλλά ιδιωτικά συμφέροντα, θυσιάζοντας το οικιστικό περιβάλλον και το δικαίωμα δικαστικής προστασίας.

Μια κρίσιμη πτυχή της υπόθεσης αφορά την αρχή της διάκρισης των λειτουργιών και την υποχρέωση της Διοίκησης να συμμορφώνεται προς τις δικαστικές αποφάσεις. Οι προσφεύγοντες υποστηρίζουν ότι το νέο πλαίσιο επιχειρεί να «αναβιώσει» οικοδομικές άδειες που είχαν ήδη ακυρωθεί δικαστικά ή τελούν υπό ακύρωση, παρεμβαίνοντας ανεπίτρεπτα σε εκκρεμείς δίκες.

Καταγγέλλουν ότι το πεδίο εφαρμογής των ρυθμίσεων διευρύνθηκε κατά παράβαση όσων κρίθηκαν με τις πρόσφατες αποφάσεις της Ολομέλειας (146-149/2025), οι οποίες είχαν θέσει αυστηρά όρια στα κίνητρα δόμησης.

Το σύστημα αντιστάθμισης και οι υπόχρεοι καταβολής

Το προσβαλλόμενο σύστημα αφορά οικοδομικές άδειες που εκδόθηκαν βάσει του ΝΟΚ και είτε ακυρώθηκαν λόγω αντισυνταγματικότητας είτε εκκρεμεί εναντίον τους αίτηση ακύρωσης, υπό την προϋπόθεση ότι οι εργασίες ξεκίνησαν πριν από τις 11 Δεκεμβρίου 2024. Περιλαμβάνει επίσης άδειες που εκδόθηκαν έως την ίδια ημερομηνία και είχαν υποβάλει αίτηση ένταξης σε συγκεκριμένα χρηματοδοτούμενα προγράμματα.

Το Π.Δ. 94/2025 καθορίζει το ύψος και τη διαδικασία καταβολής του «τέλους περιβαλλοντικού ισοδυνάμου», το οποίο λειτουργεί ως προϋπόθεση για την εκκίνηση ή συνέχιση των εργασιών.

Στη δίκη παρεμβαίνουν υπέρ του κύρους των ρυθμίσεων το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδος (ΤΕΕ) και κατασκευαστικές εταιρείες. Η πλευρά των παρεμβαινόντων αναμένεται να αναδείξει την ανάγκη ασφάλειας δικαίου για έργα που βρίσκονται σε εξέλιξη, υποστηρίζοντας τη νομιμότητα του νομοθετικού σχεδιασμού που ακολούθησε τις δικαστικές κρίσεις του 2025.

Η απόφαση της Ολομέλειας θα κρίνει αν το μοντέλο της «περιβαλλοντικής αντιστάθμισης» μπορεί να αποτελέσει έγκυρη διέξοδο στο πολεοδομικό αδιέξοδο που έχει δημιουργηθεί.

Ακολουθήστε το dikastiko.gr στο Google News και δείτε πρώτοι όλες τις ειδήσεις

Διαβάστε όλες τις τελευταίες ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο στο dikastiko.gr