Γιάννης Καρούζος: Είναι δυνατή η ύπαρξη σύμβασης εξαρτημένης εργασίας μεταξύ συζύγων;

Η παροχή εργασίας από τον ένα σύζυγο στην επιχείρηση του άλλου συζύγου δεν οδηγεί στη σύναψη σύμβασης εργασίας ούτε θεμελιώνει αξίωση για αμοιβή βάσει των διατάξεων του άρ. 649 και 653 του Αστικού Κώδικα (ΑΚ), όταν η εργασία παρέχεται στο πλαίσιο της γενικότερης υποχρέωσης για έγγαμη συμβίωση του άρ. 1386 ΑΚ και για συμβολή στις οικογενειακές ανάγκες του άρ. 1389 ΑΚ. Σημειωτέον ότι η προσωπική εργασία, όπως και τα εισοδήματα και η περιουσία, συμπεριλαμβάνεται στα μέσα με τα οποία ο σύζυγος μπορεί να συνεισφέρει στις ανάγκες του γάμου και της οικογένειας, βάσει της προαναφερθείσας διάταξης.

Η κατάσταση διαφοροποιείται όταν η παρεχόμενη εργασία υπερβαίνει το μέτρο της οικογενειακής υποχρέωσης που ορίζεται στα άρ. 1386 και 1389 ΑΚ. Στην περίπτωση αυτή, και εφόσον η εργασία παρέχεται υπό συνθήκες εξάρτησης (π.χ. η εργασία παρέχεται βάσει των οδηγιών και εντολών του συζύγου-εργοδότη, που αφορούν στον τόπο, χρόνο και τρόπο εκτέλεσης αυτής), είναι δυνατό να οδηγήσει σε σιωπηρή κατάρτιση σύμβασης εξαρτημένης εργασίας και να θεμελιώσει αξίωση για καταβολή μισθού.

Οι συνθήκες εργασίας εκτιμώνται, δηλαδή, ανά περίπτωση, προκειμένου να διαπιστωθεί εάν η εργασία παρέχεται στα πλαίσια των προσωπικών σχέσεων των συζύγων από τον γάμο ή της σιωπηρώς συναφθείσας σύμβασης εξαρτημένης εργασίας. Στοιχεία που ενδεικτικά λαμβάνονται υπόψιν για την ανωτέρω κρίση είναι η διάρκεια της εργασίας, εάν ο παρέχων σύζυγος εργάζεται σε άλλον εργοδότη ή εάν η εργασία στην επιχείρηση του συζύγου καλύπτει ολόκληρη τη δραστηριότητά του, εάν η εργασία αυτή αποτελεί το μοναδικό μέσο βιοπορισμού του κ.λπ.

Έτσι, έχει κριθεί από τον Άρειο Πάγο ότι η παροχή υπηρεσιών στην οικογενειακή επιχείρηση – ταβέρνα του συζύγου, δεν συνιστούσε εξαρτημένη εργασία, λαμβανομένων υπόψιν των γεγονότων ότι η «παρέχουσα σύζυγος» δεν δεχόταν οδηγίες από κανέναν κατά τη διάρκεια της απασχόλησής της στην ταβέρνα, ότι η ίδια ρύθμιζε από κοινού τα ζητήματα της οικογενειακής επιχείρησης με τα λοιπά μέλη της οικογένειας, καθώς και ότι, μετά τη διακοπή της έγγαμης συμβίωσης και της επακόλουθης αποχώρησής της από την επιχείρηση, δεν τέθηκε ζήτημα αναπλήρωσής της, ούτε προσλήφθηκε άλλος υπάλληλος στη θέση της. Ως εκ τούτου, εφόσον δεν επρόκειτο για σύμβαση εξαρτημένης εργασίας, δεν δημιουργήθηκε αξίωση, στο πρόσωπο της παρέχουσας συζύγου, για καταβολή μισθών, δώρων ή λοιπών επιδομάτων που απορρέουν από τη σύμβαση εργασίας.

Συνεπώς, η παροχή εργασίας μεταξύ συζύγων δεν τεκμαίρεται αυτομάτως ως εξαρτημένη εργασία, αλλά αξιολογείται βάσει των πραγματικών συνθηκών κάθε περίπτωσης. Το κρίσιμο κριτήριο είναι εάν η εργασία εντάσσεται στην υποχρέωση συνεισφοράς στις οικογενειακές ανάγκες ή εάν υπερβαίνει το πλαίσιο αυτό και παρέχεται υπό καθεστώς εξάρτησης· η διάκριση αυτή έχει καθοριστική σημασία για τη θεμελίωση ή μη αξιώσεων από σύμβαση εξαρτημένης εργασίας.

* Του Γιάννη Καρούζου, Δικηγόρου-Εργατολόγου

Πηγή: Δικηγόρος Εργατολόγος

Ακολουθήστε το dikastiko.gr στο Google News και δείτε πρώτοι όλες τις ειδήσεις

Διαβάστε όλες τις τελευταίες ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο στο dikastiko.gr