Μαρία Παππά: Η συνταγματική κατοχύρωση της μονιμότητας των δημοσίων υπαλλήλων

Κατά διαστήματα επανέρχεται με αυξημένη ένταση στον δημόσιο διάλογο το ζήτημα του υπηρεσιακού καθεστώτος των δημοσίων υπαλλήλων στη χώρα μας. Στον πυρήνα της συζήτησης βρίσκεται το ερώτημα περί της αναγκαιότητας διατήρησης της συνταγματικής προστασίας της μονιμότητάς τους. Συχνά τονίζεται δε ότι η κατοχύρωση της μονιμότητας των δημοσίων υπαλλήλων με κανόνα δικαίου αυξημένης τυπικής ισχύος συνιστά μια ελληνική ιδιαιτερότητα και δεν απαντάται σε ευρωπαϊκά ή άλλα Συντάγματα.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι η κατάργηση της συνταγματικής προστασίας της μονιμότητας των δημοσίων υπαλλήλων περιλαμβάνεται στις προτάσεις που διατυπώνονται ενόψει μιας μελλοντικής συνταγματικής αναθεώρησης. Υποστηρίζεται μάλιστα ότι η δογματική προσκόλληση στην συνταγματική προστασία της μονιμότητας έχει πλέον απωλέσει τη λειτουργική της σημασία, ενώ διαβεβαιώνεται ότι η ενδεχόμενη άρση της δεν έχει σκοπό την διευκόλυνση ανυπαίτιων απολύσεων. Ωστόσο, δεν μπορεί να παραβλεφθεί το γεγονός ότι διανύουμε μια χρονική περίοδο κατά την οποία η μονιμότητα των δημοσίων υπαλλήλων θεωρείται σχεδόν αποκλειστικώς υπεύθυνη για κάθε μειονέκτημα στη λειτουργία του δημοσίου. Υπό αυτές τις συνθήκες εύλογα ανακύπτει το ερώτημα ποια πραγματική σκοπιμότητα θα εξυπηρετούσε η κατάργηση της συνταγματικής της κατοχύρωσης.

Δεν θα ήταν υπερβολή επομένως να ειπωθεί ότι στη χώρα μας έχει ξεκινήσει μια διαδικασία συνταγματικού μετασχηματισμού των ορίων προστασίας και κατοχύρωσης της μονιμότητας των δημοσίων υπαλλήλων, η οποία δεν εκδηλώνεται μόνο σε επίπεδο θεωρητικού προβληματισμού αλλά και μέσα από νομοθετικές παρεμβάσεις. Ενδεικτικά αναφέρονται ρυθμίσεις που θέσπισε ο κοινός νομοθέτης και αφορούν αφενός την κατάργηση οργανικών θέσεων δημοσίων υπαλλήλων, η οποία λειτουργεί ως έμμεσος τρόπος υπονόμευσης της μονιμότητας, αφετέρου την αναμόρφωση πειθαρχικών διαδικασιών, που στοχεύουν στην διεύρυνση των λόγων απομάκρυνσης ή απόλυσης των υπαλλήλων και τον σχεδιασμό της υποκατάστασης της δημοσιοϋπαλληλικής σχέσης από μορφές απασχόλησης ιδιωτικού δικαίου.

Ωστόσο μια προσεκτική ιστορική και συστηματική προσέγγιση των κανόνων που εγγυώνται την μονιμότητα των δημοσίων υπαλλήλων αποδεικνύει ότι οι σχετικές εγγυήσεις θεσπίστηκαν χάριν της καλής λειτουργίας της διοίκησης και όχι σε βάρος της. Η μονιμότητα δεν επιδιώκει την εξασφάλιση των υπαλλήλων αλλά στοχεύει πάντοτε στη διαμόρφωση ενός προστατευτικού πεδίου που κατοχυρώνει μια προσωπική και λειτουργική ανεξαρτησία για τους ίδιους, ώστε τελικώς να επωφελείται η λειτουργία και να εξυπηρετείται η αποστολή της δημόσιας διοίκησης.

Με άλλες λέξεις, η εξασφάλιση της υπηρεσιακής κατάστασης των υπαλλήλων αποτελεί το μέσο για την επίτευξη σημαντικών στόχων, όπως είναι η ανεπηρέαστη εκτέλεση του νόμου, η αμερόληπτη λειτουργία της δημόσιας υπηρεσίας χωρίς εξωγενείς επηρεασμούς και η κατά προτεραιότητα προστασία των συμφερόντων των διοικουμένων.

Μόνο μια δημόσια διοίκηση που οργανώνεται και στελεχώνεται με όρους πολιτικής ουδετερότητας μπορεί να εγγυηθεί την αντικειμενική εκτέλεση του νόμου, σύμφωνα με τις επιταγές της αρχής του κράτους δικαίου. Με τον τρόπο αυτό, η μονιμότητα των δημοσίων υπαλλήλων δεν λειτουργεί ως προσωπικό προνόμιο αλλά ως θεσμική εγγύηση για τη δημιουργία ενός υπαλληλικού σώματος απαλλαγμένου από την ανασφάλεια που προκαλούν οι  κυβερνητικές εναλλαγές και ικανού να υπηρετεί με ανεξαρτησία και συνέπεια  τις επιταγές του νόμου, αφού δεν θα εξαρτάται από κομματικές επιρροές  και παρεμβάσεις.

* Μαρία Παππά, Δικηγόρος, Υπ. Δρ. Νομικής Δ.Π.Θ. Συνεργάτης της Δικηγορικής Εταιρείας «Καρούζος Γιάννης & Συνεργάτες» 

Ακολουθήστε το dikastiko.gr στο Google News και δείτε πρώτοι όλες τις ειδήσεις

Διαβάστε όλες τις τελευταίες ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο στο dikastiko.gr