Τρίτη 25 Ιουνίου 2024

Ιωάννης Πανούσης: Ερωτηματολόγιο προς ευαίσθητους πολίτες

Πώς να ζήσουμε εδώ; για νά 'μαστε ζωντανοί, δεν είμαστε άνθρωποι...για να 'μαστε νεκροί, δεν έχουμε πεθάνει...δυστυχία. Φ.Ντοστογιέφσκι, Αναμνήσεις από το σπίτι των πεθαμένων

NEWSROOM icon
NEWSROOM
Ιωάννης Πανούσης: Ερωτηματολόγιο προς ευαίσθητους πολίτες (EUROKINISSI)

Το ερώτημα που συνέχεια τίθεται είναι το αν ο νόμος ή η κοινωνία εκτοπίζει κι εξορίζει τους εγκληματίες. Μολονότι αιτίες κι αποτελέσματα διαπλέκονται θα επιχειρήσω να θέσω το πλαίσιο του σχετικού προβληματισμού μέσω επιμέρους ερωτημάτων.

1.μήπως η κοινωνία αρέσκεται στο να (ξανά) βλέπει την πρωτόγονη και βάρβαρη εικόνα της στο πρόσωπο των εγκληματιών (της);

2.οι ‘εντός των τειχών’ διαφοροποιούνται από τους ‘εκτός’ μόνο και μόνο γιατί είναι ‘εντός’ ή γιατί έχουν χρεωθεί το ανεξίτηλο στίγμα του εχθρού της κοινωνίας;

3.ο πρώην κρατούμενος έχει δικαίωμα να ξανά-ζήσει με ‘άλλη ταυτότητα’ ή το μόνο που του απομένει μετά την αποφυλάκιση είναι να υποστεί το δεύτερο, κοινωνικό αυτή τη φορά, ‘εγκλεισμό’ στην αδιαφορία και την απόρριψη;

4.τα δικαιώματα αφορούν αποκλειστικά τους ελεύθερους ανθρώπους ή η εγγενής ανθρώπινη αξιοπρέπεια (inherent dignity of human beings) επεκτείνεται και στους φυλακισμένους;

5.οι κρατούμενοι κατά-δικάζουν και τον εαυτό τους για το έγκλημα που διέπραξαν ή ρίχνουν όλο το φταίξιμο στην ‘άδικη κοινωνία’;

6.ο ‘εξαγνιστικός φόβος’ και οι ‘τεχνικές οδύνης’ των φυλακών στοχεύουν στην εξιλέωση, την εκδίκηση ή την ταπείνωση των κρατουμένων, ως οριστικά ηττημένων της ζωής;

7.πώς να αλλάξει την αυτοεικόνα του ο κρατούμενος (αν προφανώς το θέλει) ή και να συμφιλιωθεί με τον ‘καλό εαυτό του’ όταν αισθάνεται ότι ζει κι επιβιώνει σ’ ένα χώρο που μοιάζει με κοινωνικό καλάθι αχρήστων;

8.έχει κάποιος ειδικός σκεφτεί ότι ο μοναδικός ‘προσωπικός χώρος ελευθερίας’ που συχνά απομένει στον κρατούμενο είναι το κελί του;

9.ποιός από τους κήνσορες συνειδητοποιεί ότι τα υπολείμματα της ελευθερίας της βούλησης πολλών κρατουμένων συμπυκνώνονται στην επιλογή του τρόπου διαβίωσης/συμβίωσης με τους άλλους συγκρατούμενους και δη τους σκληρούς;

10.με ποιόν ηθικό κώδικα μπορεί να κινηθεί ένας κρατούμενος μέσα στη φυλακή για ν’ αντιμετωπίσει τη βία των ισχυρών ή και των φυλάκων, αλλά και τη διαφθορά;

Τα παραπάνω, ενδεικτικά και μόνον, ερωτήματα δεν έχουν ως στόχο να αποτελέσουν μέρος ενός εγχειριδίου Σωφρονιστικής, αλλά να δώσουν τροφή για σκέψη σε όσους εξακολουθούν να ισχυρίζονται ότι η φυλακή έχει ωφελιμιστικό, αναμορφωτικό, βελτιωτικό ή αποκαταστατικό χαρακτήρα κι ότι δεν αποτελεί την αρχή ενός κοινωνικού και προσωπικού θανάτου

ΥΓ. Το ζητούμενο δεν είναι να περι-γράφουμε τη δυστοπία των φυλακών ή να προωθούμε σωφρονιστικές χίμαιρες (μέσω νέων ‘μοντέλων σκοπού’(goal models) ,αλλά να συμφωνήσουμε, πρωτίστως ως κοινωνία, ότι οι κρατούμενοι είναι ‘δικοί μας κρατούμενοι’

ΥΓ. Είναι άραγε πολύ εσφαλμένη η εντύπωσή μου ότι μετά την υπαγωγή των φυλακών στην αρμοδιότητα του Υπουργείου δημόσιας τάξης (αφαιρώντας την από το Υπουργείο δικαιοσύνης) προέχει η ασφάλεια των φυλακών από την άσκηση (κάποιου είδους) ορθολογικής σωφρονιστικής πολιτικής;

*Ιωάννης Πανούσης, Ομότιμος Καθηγητής Εγκληματολογίας

Ακολουθήστε το dikastiko.gr στο Google News και δείτε πρώτοι όλες τις ειδήσεις

Διαβάστε όλες τις τελευταίες ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο στο dikastiko.gr

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ