Ψηφιακή κατάσχεση τραπεζικών λογαριασμών «με ένα κουμπί»: Γιατί μένουν εκτός οι δικηγόροι  

Μια σημαντική αλλαγή στον τρόπο που γίνονται οι κατασχέσεις και οι πλειστηριασμοί φέρνει το νέο νομοσχέδιο του Υπουργείου Δικαιοσύνης, το οποίο βρίσκεται αυτή τη στιγμή σε δημόσια διαβούλευση.

Η βασική είδηση είναι ότι το Υπουργείο θέλει να μετατρέψει τη διαδικασία της «κατάσχεσης εις χείρας τρίτου» (για παράδειγμα, όταν κατάσχονται χρήματα απευθείας από έναν τραπεζικό λογαριασμό) σε μια καθαρά ψηφιακή διαδικασία. Αυτό σημαίνει ότι όλα θα γίνονται πλέον ηλεκτρονικά μέσα από μια πλατφόρμα, με στόχο να τελειώνουν οι υποθέσεις πιο γρήγορα.

Ψηφιακή κατάσχεση τραπεζικών λογαριασμών: Οι δικηγόροι

Ωστόσο, αυτή η «ψηφιακή ταχύτητα» έχει προκαλέσει αναστάτωση στον νομικό κόσμο. Οι δικηγόροι προειδοποιούν ότι η απομάκρυνσή τους από τη διαδικασία μπορεί να αποβεί μοιραία για τον απλό πολίτη. Όταν μια κατάσχεση γίνεται αυτόματα και ηλεκτρονικά, υπάρχει ο φόβος ότι ο οφειλέτης δεν θα προλαβαίνει να αμυνθεί νομικά ή ότι θα γίνονται λάθη που δεν θα διορθώνονται εύκολα, αφού δεν θα υπάρχει η φυσική επίβλεψη ενός δικηγόρου. Όπως λένε χαρακτηριστικά, «η ζωή και οι περιουσίες των ανθρώπων δεν είναι ένα κουμπάκι».

Εκτός από τις ψηφιακές κατασχέσεις, το νομοσχέδιο αλλάζει και τους κανόνες στους πλειστηριασμούς, επιτρέποντας σε μεγάλους δανειστές να εισπράττουν χρήματα πιο εύκολα, ενώ παράλληλα βάζει «τελεσίγραφο» σε χιλιάδες εκκρεμείς δίκες: αν δεν προσδιοριστούν μέχρι το τέλος του έτους, οι υποθέσεις αυτές θα διαγράφονται οριστικά. Το μόνο θετικό σημείο που αναγνωρίζουν οι δικηγόροι είναι η κατάργηση ενός παραβόλου (δικαστικό ένσημο) που έπρεπε να πληρώνουν μέχρι τώρα οι πολίτες σε ορισμένες αγωγές, κάτι που θα κάνει τη δικαιοσύνη ελαφρώς φθηνότερη.

Στο κρίσιμο αυτό ζήτημα, που αγγίζει τον πυρήνα της ασφάλειας των περιουσιών των πολιτών, παρεμβαίνουν μέσω αναλύσεων δύο ειδικοί: ο Δικηγόρος Αθηνών και Γενικός Γραμματέας του Επιστημονικού Συνδέσμου Δικηγόρων «Οι Ποινικολόγιοι», Κωνσταντίνος Γώγος, που εξηγεί τους κινδύνους της πλατφόρμας, και ο δικηγόρος Αθηνών και σύμβουλος του ΔΣΑ, Φώτης Γιαννούλας, που περιγράφει πώς αυτές οι αλλαγές επηρεάζουν την καθημερινή μάχη στα δικαστήρια.

Κωνσταντίνος Γώγος: Τι θα γίνει με τη συμμετοχή των δικηγόρων στη διαδικασία

Ο ποινικολόγος Κωνσταντίνος Γώγος / Credit: dikastiko.gr

Έκπληξη έχει προκαλέσει στο νομικό κόσμο η δημοσίευση για διαβούλευση του σχεδίου νόμου με τίτλο «Σύσταση και λειτουργία Ενιαίου Ψηφιακού Μητρώου παρακολούθησης υποθέσεων διαφθοράς, παρεμβάσεις στον Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας και λοιπές διατάξεις» του Υπουργείου Δικαιοσύνης. Ενός Κώδικα που άλλαξε «προχθές». !!!

Καθώς αφενός είναι φανερό πως οι πρόσφατες τροποποιήσεις απαιτούν βελτιώσεις για τις οποίες ο νομικός κόσμος είχε εκφράσει επιφυλάξεις και φυσικά δεν εισακούσθηκε, αλλά αφετέρου καθώς γεννώνται νέοι θεσμοί όπως θα αναπτυχθεί κατωτέρω.

Χαρακτηριστικότερη από όλες είναι η περίπτωση του μέρους Β’ και συγκεκριμένα τα άρθρα 11 και 12 του σχεδίου νόμου στα οποία αναφέρεται αυτολεξεί:

«Άρθρο 11

Σκοπός

Σκοπός του παρόντος είναι η ενίσχυση της αποτελεσματικότητας των διαδικασιών στο πλαίσιο της πολιτικής δικονομίας σε συνέχεια της έναρξης ισχύος των τροποποιήσεων του ν. 5221/2025 (Α’ 133) στο εν λόγω πεδίο.

Άρθρο 12

Αντικείμενο

Αντικείμενο του παρόντος αποτελούν τροποποιήσεις στον Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας (π.δ. 503/85, Α’ 182) και στον ν. 5221/2025 (Α’ 133) και ειδικότερα η θέσπιση ενός πλέγματος διατάξεων που, είτε επεξηγεί, διευκρινίζει και εξασφαλίζει την εφαρμογή των διατάξεων των ως άνω νόμων, είτε προβαίνει προοδευτικά στην αναβάθμιση των συνθηκών στην πολιτική δίκη. Ειδικότερα, αντιμετωπίζονται οι καθυστερήσεις στον καθορισμό ημερομηνιών συζήτησης και στη διαδικασία άσκησης και επεξεργασίας των ενδίκων μέσων και εξορθολογίζονται διατάξεις σχετικά με την αναίρεση ενώπιον του Αρείου Πάγου. Παράλληλα, επικαιροποιείται το πλέγμα διατάξεων περί διαταγής πληρωμής με την ενίσχυση της εκτελεστότητας αυτής, ενώ εκσυγχρονίζεται η διαδικασία της αναγκαστικής εκτέλεσης και των πλειστηριασμών με την ενίσχυση της ηλεκτρονικής διαδικασίας, την καθιέρωση πλήρους ψηφιακής ροής για την κατάσχεση εις χείρας τρίτου και τη δήλωση τρίτου μέσω της πλατφόρμας portal.odee.gr».

Για πρώτη φορά επομένως στο πανελλήνιο εισάγεται προς διαβούλευση όχι η διάταξη όπως έχει ορισθεί στο σχέδιο νόμου, αλλά το ευχολόγιο για το τι θα ήθελε το Υπουργείο να εισάγει προς ψήφιση στη Βουλή.

Αναφέροντας μία ψηφιακή ροή σε μία πλατφόρμα χωρίς να γνωρίζουμε από ποιον θα κινείται, πως θα γίνεται, τι θα γίνει με τις επιδόσεις, με τις προθεσμίες, με τις υπογραφές, με τα τυπικά στοιχεία, βασικά δεν αναφέρεται απολύτως τίποτα.

Καλείται επομένως ο πολίτης και φυσικά οι εκάστοτε φορείς να επιχειρηματολογήσουν στη διαβούλευση όχι για ένα σχέδιο διάταξης αλλά για την επιθυμία και την ευχή, του τι θα θέλαμε να αλλάξουμε. !!!!!

Από εκεί και πέρα τίθεται ένα τεράστιο ζήτημα στην πρόσβαση των εκάστοτε επαγγελματιών που τηρούν αυτή τη στιγμή τα εχέγγυα της διαδικασίας της κατάσχεσης εις χείρας τρίτου ή αν αυτοί με τη δικαιολογία της ηλεκτρονικής διακυβέρνησης θα παραγκωνισθούν.

Και μιλάμε φυσικά για τους Δικηγόρους και τους Δικαστικούς Επιμελητές που όπως η ιστορία εδώ και δεκαετίες έχει δείξει μπορούν και έχουν πετύχει ο θεσμός να λειτουργεί.

Αντιθέτως, η μέχρι τώρα πρακτική εμπειρία έχει δείξει συστήματα να πέφτουν ή να κολλάνε, γεγονός το οποίο γεννάει τεράστια ζητήματα σε θέματα που αφορούν εκτέλεση. Όπως επίσης και το κόστος της εκάστοτε υπηρεσίας, καθώς η ψηφιακή διακυβέρνηση όπως στις διαθήκες γέννησε παράβολα υπέρογκα που δεν υπήρχαν.

Σε κάθε περίπτωση είναι κρίσιμο να διάδικος να γνωρίζει την κατάσχεση και να μπορεί νομικά εντός των προθεσμιών να αμυνθεί. Δεν είναι ένα κουμπάκι η ζωή και οι περιουσίες των ανθρώπων!!!

Αλλά όλα αυτά θα μπορούσαμε να τα δούμε και να τα κρίνουμε αν και εφόσον στη διαβούλευση εισέρχονταν οι διατάξεις οι ίδιες και όχι η ευχή «του τι θα θέλαμε να αλλάξουμε», όπως άλλωστε ορίζει ο νόμος.

Φώτης Γιαννούλας: Εντελώς άστοχη η παραγκώνιση δικηγόρων

Φώτης Γιαννούλας

Εδώ και μία εβδομάδα είναι σε δημόσια διαβούλευση νομοσχέδιο του Υπουργείου Δικαιοσύνης που μεταξύ άλλων περιέχει διορθώσεις του Ν. 5221/2025, που τροποποίησε τον ΚΠολΔ.

Ήδη αμέσως μετά την ψήφιση του Ν. 5221/2025 τον Ιούλιο του 2025 είχαμε επισημάνει μια σειρά από αστοχίες και ελλιπείς ρυθμίσεις που έπρεπε να θεραπευθούν. Αντί αυτές να διορθωθούν εγκαίρως, φτάσαμε το Δεκέμβριο, όταν με το Ν. 5264/2025 το Υπουργείο προτίμησε αντί να διορθώσει τις αστοχίες, κυρίως να εισαγάγει νέες ρυθμίσεις χωρίς διαβούλευση με όσους αρχικά είχαν συμμετάσχει στην διαβούλευση του Ν. 5221/2025.

Οι διαβεβαιώσεις που λάβαμε ήταν ότι τον Ιανουάριο θα ερχόταν το «δεύτερο κύμα» των τροποποιήσεων του ΚΠολΔ. Πράγματι, στο υπό διαβούλευση νομοσχέδιο περιλαμβάνονται διορθώσεις αστοχιών και σημαντικό μέρος παρατηρήσεών μας έγιναν δεκτές, όχι όμως όλες. Παραμένουν οι αστοχίες του άρθρου 238, παραμένουν ελλείψεις στις ρυθμίσεις του άρθρου 237, παραμένουν αρρύθμιστα ζητήματα στις μεταβατικές διατάξεις. Ελπίζουμε οι προτάσεις μας να γίνουν δεκτές στο τελικό κείμενο.

Προ της ανάρτησης του νομοσχεδίου στην δημόσια διαβούλευση πληροφορηθήκαμε την πρόθεση του Υπουργείου, πέραν της «διόρθωσης ημαρτημένων» να προχωρήσει και σε άλλες, νέες αλλαγές του ΚΠολΔ (αν και όχι εκτενείς), χωρίς διάλογο και προηγούμενη επεξεργασία, προφανώς κατ’ αποδοχή αιτημάτων άλλων (θεσμικών) παραγόντων. Μετά την πίεση που ασκήσαμε, οι περισσότερες προτεινόμενες νέες αλλαγές αποσύρθηκαν από το κείμενο που ανέβηκε στην δημόσια διαβούλευση.

Παραμένουν όμως 3 νέες ρυθμίσεις, που δεν αποτελούν τεχνικές διορθώσεις, αλλά εισαγωγή νέων κανόνων: (α) Αλλαγή στον τρόπο επιβολής αναγκαστικής κατάσχεσης εις χείρας τρίτου με τρόπο που θέτει ζητήματα ως προς την συμμετοχή των δικηγόρων στην νέα διαδικασία, (β) Δυνατότητα είσπραξης πλειστηριάσματος παρά την προσβολή του πίνακα κατάταξης με εγγυητική επιστολή μόλις 20% του ποσού της κατάταξης και (γ) πρόβλεψη υποχρέωσης προσδιορισμού των εκκρεμών (μη προσδιορισμένων) εφέσεων και αιτήσεων αναιρέσεως μέχρι το τέλος του τρέχοντος έτους, ενώ σε διαφορετική περίπτωση οι δίκες των σχετικών ένδικων μέσων καταργούνται.

Όσον αφορά στο ζήτημα της αναγκαστικής κατάσχεσης εις χείρας τρίτου, η παραγκώνιση του δικηγόρου είναι εντελώς άστοχη και επιζήμια και εκτιμώ ότι στο τέλος αυτό θα διορθωθεί. Η στόχευση περί αποδικαστηριοποίησης της λειτουργίας του συστήματος των δηλώσεων τρίτων είναι ορθή, αλλά μπορεί να προχωρήσει με παράλληλη διατήρηση του ρόλου του δικηγόρου, που είναι ιδιαιτέρως αναγκαίος λόγω και της συνθετότητας (πολλές φορές) των κατασχέσεων απαιτήσεως.

Η είσπραξη πλειστηριάσματος με εγγυητική επιστολή μόλις 20% του ποσού της κατάταξης τον μόνο που βοηθά είναι η οικονομικότερη είσπραξη πλειστηριάσματος από τους οικονομικά ισχυρότερους δανειστές, ενώ θέτει σε τεράστιο κίνδυνο την δυνατότητα ανάκτησης σε περίπτωση ευδοκίμησης ανακοπής κατά πίνακα κατάταξης.

Όσον αφορά στις «ρυθμίσεις-σκούπα» για υποχρεωτικό προσδιορισμό μη προσδιορισμένων εφέσεων και αναιρέσεων (και δη όλων ανεξαιρέτως) προσθέτει άλλο ένα σημαντικό βάρος στους δικηγόρους (σε μια περίοδο που θα έχουν και το βάρος του επαναπροσδιορισμού των ανακοπών κατά της εκτέλεσης και κατά διαταγών πληρωμής), με σαφή κίνδυνο για τα δικαιώματα των εντολέων μας, ενώ καμία χρησιμότητα αυτή η διαδικασία έχει στην περίφημη επιτάχυνση: οι υποθέσεις αυτές δεν «πιάνουν χώρο» στα πινάκια και όπως φαίνεται κανείς από τους διαδίκους δεν επείγεται να τις δικάσει. Τα δε δικαστήρια θα προσθέσουν φόρτο εργασίας σε μια περίοδο που προσπαθούν να βρουν το βηματισμό τους στην νέα πραγματικότητα.

Πέραν των ανωτέρω όμως, το πρόβλημα είναι ότι το Υπουργείο φαίνεται να έχει δώσει λάθος σήμα: Ότι ο Κώδικας Πολιτικής Δικονομίας είναι σε μια κατάσταση ατέρμονων τροποποιήσεων, με τον κάθε παράγοντα να αισθάνεται ότι μπορεί ανά πάσα ώρα και στιγμή να υποβάλει αιτήματα αλλαγών που γίνονται δεκτά. Δεν χρειάζεται να επιχειρηματολογήσει κανείς ιδιαίτερα για να τεκμηριώσει πόσο επιζήμιο είναι όλο αυτό.

Η νομοθέτηση βέβαια της κατάργησης της υποχρέωσης καταβολής τέλους δικαστικού ενσήμου στις αναγνωριστικές αγωγές ενώπιον του Πολυμελούς Πρωτοδικείου είναι στην σωστή κατεύθυνση, είναι πάγιο αίτημα της Ολομέλειας εδώ και χρόνια και μια ρύθμιση ώριμη εδώ και καιρό να νομοθετηθεί.

Την περασμένη Δευτέρα είχα την τιμή να ενημερώσω την Συντονιστική Επιτροπής της Ολομέλειας των Προέδρων των Δικηγορικών Συλλόγων της χώρας αναφορικά με το ζήτημα. Το ΔΣ του ΔΣΑ και η Ολομέλεια των Προέδρων είναι σε συνεχή εγρήγορση, ώστε όσο περνά από το δικό μας χέρι να διασφαλιστεί η καλύτερη δυνατή νομοθέτηση σε ένα κομβικό για την απονομή της Δικαιοσύνης νομοθέτημα. 

Ακολουθήστε το dikastiko.gr στο Google News και δείτε πρώτοι όλες τις ειδήσεις

Διαβάστε όλες τις τελευταίες ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο στο dikastiko.gr