Σουζάνα Κλημεντίδη: Άρειος Πάγος – Τι απαιτείται για την άρση της αυτοτέλειας νομικού προσώπου

Με την απόφαση ΑΠ 810/2025 ο Άρειος Πάγος απέρριψε αίτηση αναίρεσης κατά απόφασης, με την οποία είχε απορριφθεί ως απαράδεκτη λόγω αοριστίας αγωγή που στρεφόταν στην άρση της αυτοτέλειας νομικού προσώπου κεφαλαιουχικής εταιρίας και στη θεμελίωση εις ολόκληρον ευθύνης του μοναδικού μετόχου ή εταίρου της για τα χρέη αυτής. Το ανώτατο δικαστήριο επικύρωσε την κρίση του εφετείου, κρίνοντας ότι το δικόγραφο της αγωγής δεν περιείχε τα απαιτούμενα συγκεκριμένα πραγματικά περιστατικά που θα μπορούσαν να δικαιολογήσουν την κάμψη της νομικής προσωπικότητας της εταιρίας.

Σύμφωνα με το σκεπτικό της απόφασης, για την άρση της αυτοτέλειας του νομικού προσώπου κεφαλαιουχικής εταιρίας έναντι του βασικού μετόχου ή εταίρου της δεν αρκεί ούτε η ιδιότητα του φυσικού προσώπου ως μοναδικού ή κυρίαρχου μετόχου ή εταίρου ούτε το γεγονός ότι από τη συμμετοχή του εξαρτάται η ύπαρξη ή η συνέχιση της εταιρίας. Απαιτείται η συνδρομή ιδιαίτερων και σοβαρών ή εξαιρετικών προϋποθέσεων, οι οποίες πρέπει να συνίστανται σε συγκεκριμένα πραγματικά περιστατικά που καταδεικνύουν αθέμιτες επιδιώξεις του βασικού μετόχου ή εταίρου, κατά προφανή υπέρβαση των αξιολογικών ορίων και ιδίως της αρχής της καλής πίστης.

Το Δικαστήριο επανέλαβε ότι η άρση της νομικής αυτοτέλειας της εταιρίας συνιστά εξαιρετικό μέτρο, το οποίο δικαιολογείται μόνο σε περιπτώσεις κατάχρησης της νομικής προσωπικότητας. Τέτοια κατάχρηση συντρέχει, ιδίως, όταν ο κυρίαρχος μέτοχος ή εταίρος χρησιμοποιεί τη νομική προσωπικότητα της εταιρίας για να καταστρατηγήσει τον νόμο, να προκαλέσει δολίως ζημία σε τρίτους, να αποφύγει την εκπλήρωση εταιρικών ή ατομικών υποχρεώσεών του ή να μεταφέρει αθέμιτα στους δανειστές της εταιρίας τους κινδύνους της δικής του ουσιαστικά επιχειρηματικής δραστηριότητας. Ενδεικτικά κριτήρια τέτοιας συμπεριφοράς αποτελούν η ανεπαρκής χρηματοδότηση της εταιρίας και η σύγχυση της εταιρικής με την ατομική περιουσία του βασικού μετόχου ή εταίρου, καθώς και η έλλειψη πραγματικής εταιρικής οργάνωσης ή επιχειρηματικής δράσης, όταν το φυσικό πρόσωπο συναλλάσσεται κατ’ ουσίαν υπό την εταιρική επωνυμία για ίδιο όφελος.

Υπό τα δεδομένα αυτά, το ανώτατο δικαστήριο υπογράμμισε ότι τα περιστατικά που θεμελιώνουν την κατάχρηση της νομικής προσωπικότητας πρέπει να εκτίθενται με σαφήνεια και πληρότητα στο δικόγραφο της αγωγής, ώστε αυτή να είναι ορισμένη κατά το άρθρο 216 παρ. 1 ΚΠολΔ. Η απλή επίκληση της ιδιότητας του εναγομένου ως μοναδικού εταίρου ή της οικονομικής εξάρτησης της εταιρίας από αυτόν δεν επαρκεί για τη θεμελίωση εις ολόκληρον ευθύνης του για τα χρέη της εταιρίας.

Στην προκείμενη περίπτωση, το Δικαστήριο διαπίστωσε ότι στην αγωγή δεν περιλαμβάνονταν συγκεκριμένα πραγματικά περιστατικά από τα οποία να προκύπτει ότι ο μοναδικός εταίρος χρησιμοποίησε τη νομική προσωπικότητα της ανώνυμης εταιρίας για καταστρατήγηση του νόμου, για πρόκληση ζημίας σε τρίτους, για αποφυγή εκπλήρωσης υποχρεώσεων, ούτε ότι υπήρξε ανεπαρκής χρηματοδότηση ή σύγχυση εταιρικής και ατομικής περιουσίας. Κατά συνέπεια, ορθώς κρίθηκε ότι η αγωγή ήταν αόριστη και απορρίφθηκε ως απαράδεκτη.

Με την απόφαση ΑΠ 810/2025 επιβεβαιώνεται η πάγια νομολογία ότι η αρχή της οικονομικής και νομικής αυτοτέλειας του νομικού προσώπου της εταιρίας έναντι των μετόχων ή εταίρων της αποτελεί τον κανόνα, από τον οποίο επιτρέπεται απόκλιση μόνο κατ’ εξαίρεση, όταν αποδεικνύεται συγκεκριμένη και σοβαρή κατάχρηση της νομικής προσωπικότητας. Η άρση της αυτοτέλειας είναι πάντοτε προσωρινή και περιορισμένη στη συγκεκριμένη συναλλαγή και αποσκοπεί αποκλειστικά στην αποτροπή αθέμιτων αποτελεσμάτων σε βάρος τρίτων.

Ακολουθήστε το dikastiko.gr στο Google News και δείτε πρώτοι όλες τις ειδήσεις

Διαβάστε όλες τις τελευταίες ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο στο dikastiko.gr